Нарадзіўся Васіль Кузьміч Касцючэнка ў в. Васільеўка (зараз аграгарадок) Добрушскага раёна Гомельскай вобласці. У 1974 г. скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута (цяпер Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П.М. Машэрава). Вучыўся ў Ф. Гумена, Г. Праснякова. Студэнцкія творы традыцыйна характарызаваліся рэлістычным адлюстраваннем рэчаіснасці. Яго дыпломная работа, прысвечаная заснаванню Віцебска княгіняй Вольгай, была ўхвалена П. Крохалевым, старшынёй камісіі, і юнаку прапаноўвалася прадоўжыць вучобу ў сталіцы. У Мінску, паколькі задума не ажыццявілася, давялося зараблять на жыццё мастаком-афарміцелем у адным са сталічных паркаў адпачынку, паралельна – весці дзіцячую студыю, выконваць заказныя жывапісныя работы на Мінскім мастацка-вытворчым камбінаце. У 1987–2000 гг. В. Касцючэнка выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. Глебава. З 1988 г. з’яўляецца членам Беларускага саюза мастакоў, з 1999 г. – членам Міжнароднай гільдыі жывапісцаў.

Працуе В. Касцючэнка ў станковым жывапісе ў жанрах пейзажа, карціны, партрэта, нацюрморта. У эвалюцыйным развіцці яго творчасць зведала істотныя змены: ад рэалістычнага жывапісу да новай пластычнай мовы. З цягам часу творам мастака сталі ўласцівы дэкаратыўнасць, эмацыянальнасць, колеравая кантраснасць. “Фігуратыўнасць у яго карцінах не страчваецца, хутчэй яна набывае іншы сэнс; цяпер яна “ўпісваецца” ў кантэкст кампазіцыі як арганічны жывапісны кампанент”*, – адзначае мастацтвазнаўца М. Паграноўскі. Гэтую ж думку пра змены ў творчасці мастака развівае ў адным са сваіх артыкулаў Ф. Ястраб: “…ён не адмовіўся ад фігуратыўнага пачатку ў сваім жывапісе, не далучыўся да самых радыкальных плыняў, не звёў сутнасць сваіх творчых пошукаў толькі да фармальна-пластычных эксперыментаў. Ён здолеў выпрацаваць свае прыёмы, сваю, толькі яму ўласцівую жывапісную пластыку, адэкватную сённяшняму часу”.** “Гульня з колерам, пошук свежых, арыгінальных кампазіцыйна-пластычных структур для Васіля Касцючэнкі – натуральныя, – піша Н. Шаранговіч, – Усе карціны Касцючэнкі поўныя складаных асацыяцый, якія не прачытваюцца адназначна”.*** У свой час французскі паэт Гіём Апалінэр прыдумаў тэрмін “арфізм” – мастацтва, якое ствараецца для зачаравання людзей і запаўнення радасцю іх душ. Гэты тэрмін узгадала мастацтвазнаўца Н. Паўленка з Гродна, пазнаёміўшыся з творамі В. Касцючэнкі на выставе ў Гродзенскай галерэі Тызенгаўза ў 2006 г., і свой артыкул, прысвечаны апісанню чароўных уражанняў ад знаёмства з карцінамі мастака, яна так і назвала “Арфізм Васіля Касцючэнкі”.****

Найбольш часта рэпрадукцыруюцца наступныя карціны мастака, якія напісаны ў 1990–2000 гг. і пазначаны канкрэтным годам іх стварэння: “Раніца”, “Крышталь”, “Дарога”, “Час чаромхі” (усе 1992), “Залаты прамень” (1993), “Поўня”, “Спёка” (абедзве 1996), “Месяцовы краявід”, “У садзе” (абедзве 1997), “Вясна. Першая, другая, трэцяя…”, “Прыцемкі чырвонага дня”, “Вобразы лета”, “Чырвоны вечар”, “Подых вечара”, “Вясенняя прэлюдыя”, “Вобраз-І”, “Вобраз-ІІ”, “Прагулка”, “Мядзельскі краявід”, “Пасха”, “Святочны краявід” (усе 1998), “Нацюрморт”, “Белая на чырвоным”, “Ранішняя фантазія”, “Спас”, “Сустрэча”, “Без назвы”, “Чаканне” (усе 1999), “Вялікдзень”, “Радаўніца”, “Лета” (усе 2003), “Абуджэнне” (2004), “Блакітнае мора”, “Вячэрні сум”, “Двое”, “Зімовыя святы” (усе 2006), “Месяц” (2008), “Вечар”, “Папараць-кветка”, “Сустрэча” (усе 2009), “Блакітная раніца”, “Прадчуванне Вялікадня”, “Каляды”, “Змрок” (усе 2010) і інш.

Выстаўляецца В. Касцючэнка шмат. З 1976 г. ён пастаянны ўдзельнік рэспубліканскіх і міжнародных мастацкіх выстаў. З яго творамі можна было пазнаёміцца на выставах: “Маладосць краіны” (Масква, Манеж, 1982), “Транзіт” (Волагда, Мінск, Масква, 1995), “Майстры выяўленчага мастацтва Беларусі” (Вільнюс, 1996), “Арт-Манеж” (Масква, 1996), “Выстава беларускіх мастакоў” (Брусель, 1997); на выставах “Беларускі салон” (1998) і “Выставе беларускіх мастакоў” (1999, 2001) у Цэнтральным Доме мастака (Масква). Васіль Касцючэнка ўдзельнічаў у міжнародных пленэрах жывапісу, якія праводзіліся ў Мінску (1993, 1996), Волагдзе, Маскве і Мінску (1995), прымаў удзел у знакамітым лонданскім аўкцыёне “Крысці”. Айчынныя аматары жывапісу мелі магчымасць сустрэцца з карцінамі мастака на рэспубліканскіх і персанальных выставах. У 2003 г. у Рэспубліканскай мастацкай галерэі (Палац мастацтва) экспанавалася юбілейная персанальная выстава “Колеравобразы”, у гэты ж год яго творы былі паказаны ў Светлагорскай карціннай галерэі “Традыцыя” імя Г. Пранішнікава, у 2006 г. – у Гродзенскай галерэі Тызенгаўза, у 2009 г. у Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь экспанавалася персанальная выстава “Цяпло колеру”, у жніўні 2011 г. – арт-праект “Знак вады” ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва.

Творы В. Касцючэнкі знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, фондах Беларускага саюза мастакоў, Магілёўскім абласным мастацкім музеі імя П.В. Масленікава, Валагодскай карціннай галерэі, прыватных калекцыях у Беларусі і за мяжой. Адна з работ В. Касцючэнкі – “Зімовыя святы” (Калядкі. Раство) сярод мноства іншых твораў прафесійных мастакоў упрыгожвае інтэр’ер новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

У 2006 г. згодна з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Касцючэнку Васілю Кузьмічу была прысуджана спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за значны ўклад у развіццё і прапаганду беларускага выяўленчага мастацтва, актыўную выставачную дзейнасць.

* Васіль Касцючэнка : жывапіс : [альбом / уступны артыкул М. Паграноўскага. – Мінск, 1999. — С. 1.

** Мастацтва. – 2005. – № 2. – С. 8.

*** Мастацтва. – 2009. – № 10. – С. 19.

**** Культура. – 2006. – 14 – 20 кастрычніка (№ 41). – С. 8.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2012 г.