Віцебская акулярная фабрыка

Дата пачатку: 1892 Віцебск, г.

Дата заканчэння: 1941

Кароткая даведка: першае ў Расійскай імперыі прадпрыемства такога тыпу

Назвы на іншых мовах: Витебская очковая фабрика (руская); Витебская фабрика очков и оптических приборов (руская);

Віцебская акулярная фабрыка – першае ў Расіі прамысловае прадпрыемства падобнага тыпу. Размяшчалася на правым беразе Заходняй Дзвіны на сучаснай вуліцы Ільінскага. У 1902 г. прадпрыемства належала І. М. Зелігу. Працавала на ім у той час каля 60 чалавек. У 1910 г. на фабрыцы мелася 10 імпартных станкоў, паравая машына і працавала ўжо 125 чалавек. Вядома, што за 1913 г. фабрыка выпусціла прадукцыі на 115 тысяч рублёў. Прадпрыемства паступова павялічвала аб'ём выпуску і наменклатуру вырабаў і перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны ўяўляла сабой даволі буйное прадпрыемства. Фабрыка выпускала акуляры, фізічныя, аптычныя, хірургічныя інструменты, павелічальнае шкло.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны абсталяванне прадпрыемства было эвакуіравана ў г. Суксун (Пермскі край, Расійская Федэрацыя). Усё абсталяванне і рабочыя былі размешчаны на Суксунскім механічным заводзе (са жніўня 1941 г. – Суксунскі ваенны завод № 17). Перад жыхарамі горада паўстала вялікая задача: размясціць па кватэрах прыехаўшых працоўных Віцебскай акулярнай фабрыкі і наладзіць акулярную вытворчасць на месцы.

У снежні 1941 г. Суксунскі ваенны завод № 17 пачаў асвойваць выпуск ахоўных акуляраў для лётчыкаў, у далейшым – акуляраў для танкістаў, акулярныя лінзы. Акрамя гэтага, у ваенны час завод вырабляў рэспіратары, спецыяльныя лямпавыя гарэлкі, карпусы ручных гранат. Рабочыя завода працавалі самааддана: за гады вайны вытворчасць павялічалася ў 6 разоў, 330 чалавек сталі “стаханаўцамі”. У 1946–1947 гг. медалём за “За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941–1945 гг.” былі ўзнагароджаны каля 300 работнікаў завода.

У 1944–1947 гг. эвакуіраваныя рабочыя з Віцебска пачалі вяртацца на радзіму, але завод працягнуў сваю дзейнасць у Суксуне. Пазней ён стаў называцца оптыка-механічным, ад Віцебскай акулярнай фабрыкі засталіся толькі ўспаміны ды яшчэ нямецкі шліфавальны станок «Фартуна» 1927 г. выпуску, які прыехаў у тую суровую пару з Беларусі.

У час Вялікай Айчыннай вайны будынак фабрыкі ў Віцебску быў разбураны. Пасля вызвалення горада ў адноўленым будынку ў 1946 г. была арганізавана слясарная майстэрня, а у 1948 г. – завод бытавых прыбораў (цяпер – прыборабудаўнічае прадпрыемства ААТ “Віцебскі завод электравымяральных прыбораў”).

Матэрыял падрыхтаваны ў 2011 г. Віцебскай абласной бібліятэкай імя У. І. Леніна.