Станаўленне нацыянальнай беларускай школы мастацкага перакладу адбылося ў ХХ ст. Сярод тых, хто стаяў ля яе вытокаў, – таленавіты паэт, крытык, тэатразнавец і фалькларыст Юрый Паўлавіч Гаўрук.

Нарадзіўся ён у Слуцку Мінскай губерні (цяпер Мінская вобласць) у сям’і рабочага. У 1913 г. паступіў у падрыхтоўчы клас мясцовай гімназіі. У пачатку Першай сусветнай вайны бацьку мабілізавалі, і Ю. Гаўрук разам з маці пераехаў у Пскоў. Праз год вярнуліся ў Беларусь. Вучобу працягваў у Слуцкай школе другой ступені, дзе захапіўся літаратурай. Ён перачытаў амаль усіх рускіх класікаў. Каб авалодаць у арыгінале раманам В. Гюго «Собор Парижской Богоматери», вывучаў, карыстаючыся слоўнікам, французскую мову, браў прыватныя ўрокі англійскай. У 1922 г. Ю. Гаўрук паступіў у Вышэйшы літаратурна-мастацкі інстытут у Маскве на інструктарскае аддзяленне па класах крытыкі, фальклору і мастацкага перакладу. З вялікай удзячнасцю ўспамінаў сваіх выкладчыкаў – В. Брусава, М. Цяўлоўскага, В. Пераверзева, М. Эйхенгольца, Ю. Сакалова. Перад студэнтамі часта выступалі С. Ясенін і У. Маякоўскі, якія чыталі свае вершы. У час вучобы Ю. Гаўрук пазнаёміўся і пасябраваў з беларускімі паэтамі М. Чаротам і У. Дубоўкам.

У 1925 г. ён скончыў інстытут і пачаў працаваць на кафедры беларускай мовы і літаратуры ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках. Адначасова прымаў актыўны ўдзел у рабоце літаратурнага аб’яднання «Маладняк»: пісаў вершы, рабіў пераклады, друкаваўся ў часопісах «Аршанскі маладняк», «Полымя» і інш. У 1931 г. Ю. Гаўрук пераехаў у Магілёў. Ён чытаў лекцыі па замежнай літаратуры і літаратуры народаў СССР у Магілёўскім педагагічным інстытуце. У 1934 г. стаў членам Саюза пісьменнікаў БССР. У 1935 г. быў рэпрэсіраваны і высланы з Беларусі. Жыў у Карэліі, ва Усходняй Сібіры. Працаваў брыгадзірам, дзясятнікам, тынкоўшчыкам, маляром і тапографам, інжынерам тэхнічнай інспекцыі на будаўніцтве чыгункі. З 1945 па 1956 г. знаходзіўся на вольным пасяленні ў Комі АССР. У 1946 г. атрымаў першы адпачынак і прыехаў у разбураны вайной Мінск, дзе сустрэўся з Я. Коласам. Пасля вызвалення і рэабілітацыі ў 1956 г. пасяліўся ў сталіцы Беларусі. З 1957 па 1967 г. быў загадчыкам літаратурнай часткі Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Я. Купалы.

Творчую дзейнасць Ю. Гаўрук пачаў са збірання і вывучэння беларускага фальклору. Яшчэ студэнтам, калі прыязджаў на канікулы, запісаў на Случчыне ў 1924 г. больш за 1000 народных песень і казак. Аднак найбольш ярка яго талент раскрыўся ў галіне перакладу. Дэбютаваў вершам Г. Гейнэ «Ткачы» (1925), у якім на беларускай мове дасканала перадаў асаблівасці кампазіцыі твора, форму, рытміку і рыфмоўку. У 1928 г. выйшаў зборнік «Кветкі з чужых палёў», дзе былі змешчаны вершы англійскіх, нямецкіх, французскіх і польскіх паэтаў, перакладзеныя Ю. Гаўруком. Шмат працаваў ён і над драматургічнымі творамі. Першым стаў пераклад камедыі У. Шэкспіра «Сон у летнюю ноч» (1925, для Беларускай драматычнай студыі ў Маскве). На сцэне Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Я. Коласа ў перакладах Ю. Гаўрука пастаўлены п’есы «Уніжаныя і зняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага (1957), «Улада цемры» Л. Талстога (1969), «Багна» А. Астроўскага і «Доктар філасофіі» Б. Нушыча (1972) і іншыя; у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы – «Ліса і вінаград» Г. Фігейрэду (1957), «Забыты ўсімі» Н. Хікмета (1958), «Тысяча франкаў узнагароды» В. Гюго (1962), «Дзядзька Ваня» А. Чэхава (1965), «Мяцеліца» (1965) і «Залатая карэта» Л. Лявонава (1971), «Мешчанін у дваранах» Ж.Б. Мальера (1967). Пераклады Ю. Гаўрука цікавыя з пункту гледжання перадачы мастацкіх вобразаў, матываў, ідэі і арыгінальнасці твора. Пры гэтым у іх раскрываюцца выяўленчыя магчымасці беларускай мовы. Сапраўднай падзеяй у тэатральным жыцці нашай краіны сталі перакладзеныя Ю. Гаўруком трагедыі У. Шэкспіра «Атэла», «Гамлет», «Кароль Лір», «Антоній і Клеапатра».

Літаратурная спадчына Ю. Гаўрука даволі разнастайная – арыгінальныя вершы, паэмы, апавяданні, нарысы і рэцэнзіі. Ён аўтар кнігі «Вясковыя рыскі» (1926), дзе змешчаны краязнаўчыя нататкі. У 1960-я гг. Ю. Гаўрук актыўна друкаваўся. Яго артыкулы па праблемах мастацкага перакладу публікаваліся ў штогодніку «Мастерство перевода» (Масква – Ленінград). Выступаў і як паэт (у 1969 г. выйшаў зборнік яго вершаў «Іскры з крэменя»), працягваў займацца перакладамі. Асобнымі выданнямі на беларускай мове выйшлі раманы «Любіць будзем заўтра» А. Стыля (1960), «І ўзыходзіць сонца» Э. Хемінгуэя (1976), «Дачка Урагану» К.С. Прычард (1977) і зборнік «Падарожжа ў нябыт і яшчэ 24 навелы» А. Маруа (1974). На рускую мову пераклаў аповесць «Люба Лук’янская» (1965), раманы «Пошукі будучыні» К. Чорнага (1968) і «Серадзібор» П. Пестрака (1966), дапрацаваў і перавыдаў у кнізе «Агні ў прасторах» (1975) амаль усё раней ім напісанае.

У 1979 г. Ю. Гаўрук памёр. Пахаваны на Паўночных могілках у Мінску. Пасля смерці пісьменніка яго асноўныя артыкулы па тэорыі і практыцы мастацкага перакладу, а таксама эсэ ўвайшлі ў кнігу «Ступень адказнасці» (1986). У 1990 г. у серыі «Бібліятэка беларускай паэзіі» выйшаў зборнік твораў «Узвіхраны ветразь».

Матэрыял падрыхтаваны ў 2025 г.