Матусевіч Іван Іванавіч

Date of Birth: 20.01.1884 Лапаровічы, в., Мінскі раён, Мінская вобласць

Date of death: 28.11.1942 ці люты 1943

Quick reference: адзін з арганізатараў і кіраўнікоў Мінскага патрыятычнага падполля ў Вялікую Айчынную вайну, кавалер ордэна Айчыннай вайны ІІ ступені

Names in other languages: Матусевич Иван Иванович (russian);

З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны народ Беларусі пачаў барацьбу супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Адразу пасля акупацыі на тэрыторыі нашай краіны была створана шырокая сетка падпольных партыйных і камсамольскіх арганізацый. Адной з іх кіраваў Іван Іванавіч Матусевіч.

Ён нарадзіўся ў в. Лапаравічы Мінскага павета Мінскай губерні (цяпер Папярнянскі сельсавет Мінскага раёна). Удзельнічаў у грамадзянскай вайне. Пасля яе заканчэння працаваў на чыгунцы, з 1933 г. быў майстрам-дыспетчарам на Мінскім чыгуначным вузле. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны І. І. Матусевіч займаўся эвакуацыяй у тыл насельніцтва і абсталявання. У чэрвені 1941 г. разам з Ф. С. Кузняцовым стварыў у акупіраваным Мінску падпольную групу на вагонарамонтным заводзе імя А. Ф. Мяснікова. Яе члены падрывалі склады са зброяй і цэхі па рамонце баявой тэхнікі; знішчалі варожых салдат і афіцэраў. У снежні 1941 г. падпольшчыкі пад кіраўніцтвам І. І. Матусевіча вывелі са строю дзве вадакачкі і воданапорную сістэму ў радыусе да трох кіламетраў. У выніку гэтай дыверсіі работа чыгуначнага вузла была паралізавана на некалькі дзён (якраз у час бітвы за Маскву), і замест 90–100 эшалонаў у суткі немцы з Мінска адпраўлялі на фронт толькі каля шасці. Акрамя дыверсійна-баявой дзейнасці падпольшчыкі праводзілі шырокую агітацыйную работу сярод жыхароў горада. На канспіратыўных кватэрах прымалі па радыё зводкі Саўінфармбюро, размнажалі і распаўсюджвалі іх сярод насельніцтва, наладжвалі сувязі з партызанамі і збіралі разведвальныя звесткі, вызвалялі з палону воінаў Чырвонай арміі і адпраўлялі ў атрады. У верасні 1942 г. І. І. Матусевіч быў прызначаны сакратаром Чыгуначнага падпольнага РК КП(б)Б Мінска. У гэтым жа годзе адбыліся масавыя арышты ўдзельнікаў падполля, уключаючы некалькіх кіраўнікоў. Сярод іх быў і І. І. Матусевіч. Ён загінуў у фашысцкіх засценках. Пахаваны на Кальварыйскіх могілках у Мінску. На магіле ўстаноўлена стэла. У 1966 г. І. І. Матусевіч пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны ІІ ступені. У гэтым жа годзе імем падпольшчыка названа вуліца ў Мінску, на яе доме № 1 устаноўлена мемарыяльная дошка. У адной з залаў Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны экспануецца фотапартрэт І. І. Матусевіча, яго асабістыя дакументы і значок члена РКП(б). У дакументальнай аповесці І. Новікава «Руіны страляюць ва ўпор» І. І. Матусевіч з’яўляецца адным з галоўных герояў. Па гэтай кнізе ў 1971 г. быў зняты тэлефільм, у якім ролю падпольшчыка выканаў акцёр А. Чарноў.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2023 г.