Беларускі вучоны ў галіне гідрабіялогіі Аляксандр Паўлавіч Астапеня нарадзіўся ў Мінску. У 1956 г. паступіў на біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (БДУ). У 1961 г. працягнуў навучанне ў аспірантуры пры кафедры заалогіі беспазваночных. У 1968 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Калорийность водных беспозвоночных животных и энергетическая оценка взвешенного органического вещества в водоемах», у 1989 г. – доктарскую на тэму «Сестон и детрит как структурные и функциональные компоненты водных экосистем». У 1996 г. А.П. Астапеня быў выбраны членам-карэспандэнтам НАН Беларусі, у 2005 г. яму было прысвоена вучонае званне прафесара.

Уся навуковая і педагагічная дзейнасць А.П. Астапені была звязана з БДУ. З 1965 па 1967 г. працаваў на пасадзе старшага навуковага супрацоўніка Праблемнай навукова-даследчай лабараторыі (НДЛ) эксперыментальнай біялогіі БДУ. У 1967 г. быў прызначаны кіраўніком групы гідрабіёлагаў у складзе лабараторыі, а ў 1971 г. загадваў сектарам гідрабіялогіі Праблемнай НДЛ эксперыментальнай біялогіі БДУ. З 1991 па 2012 г. працаваў загадчыкам НДЛ гідраэкалогіі БДУ, створанай у выніку рэарганізацыі Праблемнай НДЛ эксперыментальнай біялогіі. Адначасова ў перыяд 2001–2005 гг. узначальваў Міжведамасны цэнтр нацыянальных паркаў і запаведнікаў БДУ. Па запрашэнні вядучых навуковых цэнтраў СССР (Інстытут акіяналогіі імя П.П. Шыршова, Інстытут біялогіі паўднёвых мораў) А.П. Астапеня неаднаразова прымаў удзел у гідраэкалагічных даследаваннях у розных зонах Сусветнага акіяна. У складзе экспедыцый працаваў на Камчатцы, Чукотцы, у Забайкаллі і ў іншых рэгіёнах былога СССР. Вучоны абгрунтаваў палажэнне аб тым, што сестон з'яўляецца адзіным структурна-функцыянальным блокам водных экасістэм і адыгрывае ключавую ролю ў найважнейшых механізмах біятычнага кругавароту, якія вызначаюць прадукцыйнасць вадаёмаў і фарміраванне якасці вод. Даследаваў ролю дэтрыту ў функцыянаванні водных экасістэм. З яго ўдзелам распрацавана і рэалізавана сістэма экалагічнага маніторынгу азёр Нарачанскай групы. Даў колькасную ацэнку працэсаў біятычнага кругавароту, што абумоўліваюць дэзактывацыю вод і аднаўленне прыродных асаблівасцей забруджаных радыенуклідамі вадаёмаў.

Вучоны з'яўляецца аўтарам больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій. Асноўныя работы ў галіне гідрабіялогіі, сярод якіх «Биологические процессы и самоочищение на загрязненном участке реки» (у суаўтарстве,1972 ), «Экологическая система Нарочанских озер» (у суаўтарстве, 1985), «Пико- и нанофитопланктон пресноводных экосистем» (у суаўтарстве,1998), «Эколого-биологические исследования водотоков Березинского биосферного заповедника» (у суаўтарстве, 2013) і інш. Аляксандр Паўлавіч Астапеня ўзнагароджаны Граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (1999 г.), медалём Ф. Скарыны (2001), атрымаў званне «Заслужаны работнік БДУ» (2011).

Матэрыял падрыхтаваны ў 2019 г.