У кастрычніку 1925 г. па рашэнню прэзідыума Віцебскага акруговага выканаўчага камітэта ў горадзе была створана бібліятэка-філіял Дзяржаўнай бібліятэкі БССР на базе фондаў бібліятэк Віцебскага аддзялення Маскоўскага археалагічнага інстытута, Інстытута народнай адукацыі і Віцебскага аддзялення Дзяржаўнага музея Беларусі.

У 1938 г. у сувязі з увядзеннем у Беларусі абласнога дзялення філіял быў пераўтвораны ў абласную бібліятэку. У той час у бібліятэцы працавала ўсяго 2 супрацоўнікі. Кніжны фонд складаў каля 10,5 тыс. экзэмпляраў. Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны Віцебская абласная бібліятэка прадстаўляла сабой буйны культурна-асветніцкі, бібліяграфічны і метадычны цэнтр. Яе кніжны фонд вырас да 100 тыс. экзэмпляраў, штат павялічыўся да 19 чалавек. У гады Вялікай Айчыннай вайны лёс бібліятэкі супаў з лёсам горада — яна была разбурана, а кнігі спалены або вывезены ў Германію. Але ўжо праз месяц пасля вызвалення ў ліпені 1944 г. бібліятэка пачала абслугоўваць чытачоў у двух невялікіх пакойчыках былога памяшкання бібліятэкі. Вялікую дапамогу ў гэтым аказвалі жыхары горада, якія перадавалі ёй цудам зберажоныя кнігі.

У ліпені 1967 г. бібліятэка пераехала ў новае тыпавое памяшканне плошчай 5 тыс. кв. м. з вялікім кнігасховішчам, утульнымі чытальнымі заламі на 500 месцаў. Універсальны фонд налічвае 730 тыс. экзэмпляраў, у тым ліку кніг, перыядычных выданняў, нот, карт, выяўленчых матэрыялаў, аудыёвізуальных дакументаў. Аддзеламі бібліятэкі абслугоўваецца 52 тысячы чытачоў і выдаецца ім больш мільёна экзэмпляраў літаратуры. Да паслуг карыстальнікаў 9 галіновых і спецыялізаваных залаў, аддзел абанемента і міжбібліятэчны абанемент. Дзякуючы намаганням творчага калектыву бібліятэка не толькі дасягнула вялікіх колькасных паказчыкаў, а пераўтварылася ў сучасны інфармацыйны, даследчы і асветніцкі цэнтр: з’явіліся новыя напрамкі дзейнасці (навукова-даследчая, аўтаматызацыя бібліятэчных працэсаў, камерцыйная), змянілася структура, у практыку ўкараняюцца новыя прагрэсіўныя формы і метады работы, выпрацавана сістэма павышэння кваліфікацыі супрацоўнікаў бібліятэк вобласці, пашырылася сувязь з установамі і арганізацыямі горада, а таксама з бібліятэкамі іншых рэгіёнаў, інтэр’еры залаў і аддзелаў сталі больш сучаснымі і г.д.

Абласная бібліятэка — цэнтр духоўнага, нацыянальнага адраджэння. Аб гэтым сведчыць і стварэнне сектара краязнаўчай літаратуры і бібліяграфіі, і выдавецкая дзейнасць бібліятэкі, і тэматыка разнастайных мерапрыемстваў, якія арганізоўвае бібліятэка. З 1995 г. бібліятэка прыступіла да аўтаматызацыі бібліятэчных працэсаў і ўкаранення новых тэхналогій. Зараз дзейнічае 25 аўтаматызаваных рабочых месцаў, якія ўключаны ў лакальную сетку. Бібліятэка карыстаецца электроннай поштай і мае выхад у Internet. Нягледзячы на няпростую эканамічную сітуацыю і звязаныя з гэтым фінансавыя праблемы, супрацоўнікі бібліятэкі з аптымізмам глядзяць у будучае і робяць усё магчымае, каб іх дзейнасць адпавядала патрабаванням часу.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2005 г. Віцебскай абласной бібліятэкай імя У.І. Леніна.