Start date: XV ст. Светлагорскі раён, Гомельская вобласць
Quick reference: гарадскі пасёлак у Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці
Names in other languages: Паричи (russian);
Парычы – гарадскі пасёлак у Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Знаходзіцца за 32 км на паўночны захад ад Светлагорска і чыгуначнай станцыі Светлагорск-на-Бярэзіне на лініі Жлобін – Калінкавічы. Размешчаны на рацэ Бярэзіне.
Паводле пісьмовых крыніц Парычы вядомы з XVI ст. як дзяржаўны маёнтак у Бабруйскім старостве Вялікага Княства Літоўскага. У 1639 г. тут налічвалася 43 двары, пражывала 239 жыхароў. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 г. Парычы далучаны да Расійскай імперыі як мястэчка, цэнтр воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. З канца XVIII ст. яны належалі адміралу Пятру Пушчыну і яго нашчадкам.
У Айчынную вайну 1812 г. каля Парычаў адбылося сутыкненне рускіх войск генерала Фёдара Эртэля з французскімі войскамі (галоўным чынам, з польскім корпусам Яна Дамброўскага). Некаторы час у мястэчку размяшчаўся 4-ы кавалерыйскі полк французскай арміі. З 1822 г. у Парычах дзейнічала жаночае духоўнае вучылішча, у 1839 г. была адкрыта прыходская школа для сялянскіх дзяцей. У 1845 г. наладжана вытворчасць цукру, у гэтым жа годзе пачаў працаваць спіртзавод. У 1865 г. адкрыта прадпрыемства па вырабе канатаў, у 1883 г. – па вырабе дзёгцю. Аб высокай гандлёвай актыўнасці ў Парычах сведчыць тое, што ў 1861 г. на кірмашы было прададзена тавараў на 54 250 рублёў, што значна перавышала паказчыкі многіх іншых мястэчак і гарадоў. У 1863 г. у мястэчку была пабудавана царква ў імя Марыі Магдаліны, у 1881 г. узведзены мураваны будынак жаночага вучылішча, крыху пазней – драўляны будынак бальніцы. Паводле перапісу 1897 г. у Парычах налічвалася 442 двары, пражывала 3584 жыхары, дзейнічалі 2 праваслаўныя царквы, 5 яўрэйскіх малітоўных дамоў, 2 народныя і жаночае вучылішчы, карчма, аптэка, сельская лячэбніца. Працавалі паштова-тэлеграфная кантора, пазыка-ашчаднае таварыства, прыстань на рацэ Бярэзіне.
У 1919 г. Парычы ўвайшлі ў склад БССР. З 17 ліпеня 1924 г. мястэчка стала цэнтрам Парыцкага раёна. Тут дзейнічалі 2 паравыя млыны, электрастанцыя, тэлефонная станцыя, сямігадовая школа. У 1929 г. у Парычах быў арганізаваны калгас “Кастрычнік”, таксама працавалі маслазавод, друкарня, лесапільня, металаапрацоўчая, трыкатажная, кравецкая, шавецкая і мэблевая майстэрні, крухмальны завод, прамкамбінат. Калі ў 1932 г. адкрылася першая ў Беларусі транспартная авіялінія Мінск – Глуск – Парычы – Мазыр, мястэчка стала прымаць транспартныя самалёты. 27 верасня 1938 г. Парычы сталі гарадскім пасёлкам у складзе Палескай вобласці.
У час Вялікай Айчыннай вайны ў канцы чэрвеня 1941 г. у Парычах быў сфарміраваны знішчальны батальён пад камандаваннем Макара Траяна, які ахоўваў масты і пераправы праз Бярэзіну, змагаўся з варожымі дыверсантамі. У пачатку ліпеня 1941 г. нямецкія захопнікі ўварваліся ў Парычы, але мясцовы і Рэчыцкі знішчальныя атрады разам з падраздзяленнямі Чырвонай арміі выбілі ворага і ўтрымлівалі пасёлак да канца ліпеня. У гады акупацыі ў Парычах і раёне дзейнічалі падпольныя патрыятычныя групы і партызанскія атрады. У маі 1942 г. байцы партызанскага атрада імя Кірава на шашы Парычы – Бабруйск знішчылі групу акупацыйнай адміністрацыі Парыцкага раёна, у тым ліку каменданта, начальніка жандармерыі і бургамістра. Пасёлак быў вызвалены 26 чэрвеня 1944 г. часцямі 105-га стралковага корпуса пры падтрымцы 17-й танкавай брыгады 1-га танкавага корпуса, Дняпроўскай ваеннай флатыліі, а таксама партызан. У баях за вызваленне Парычаў і навакольных вёсак загінулі 877 воінаў, у іх ліку Герой Савецкага Саюза Н.А. Лявухін. Яны пахаваны ў брацкай магіле, у скверы на беразе ракі Бярэзіны. З 20 верасня 1944 г. пасёлак уключаны ў Бабруйскую вобласць, з 8 студзеня 1954 г. – у Гомельскую. 9 чэрвеня 1960 г. цэнтр раёна быў перанесены ў гарадскі пасёлак Шацілкі, які 29 ліпеня 1961 г. перайменаваны ў горад Светлагорск, а Парыцкі раён – у Светлагорскі.
У Парычах у сучасны час працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад, раённы цэнтр творчасці дзяцей і моладзі, дзіцячая школа мастацтваў, Дом культуры, аддзяленне паштовай сувязі, бібліятэка, бальніца і інш. У пасёлку знаходзяцца царква Святой Марыі Магдаліны, брацкая магіла савецкіх воінаў, якія загінулі пры вызваленні раёна ў 1943–1944 гг. Парычы з’яўляюцца радзімай беларускага рэжысёра, заслужанага дзеяча мастацтваў БССР М.А. Міцкевіча, вуліцы носяць імёны славутых землякоў – удзельніка рэвалюцыйнага руху ў Беларусі, партыйнага і дзяржаўнага дзеяча Р.Я. Шклоўскага, члена-карэспандэнта АН СССР С.З. Рагінскага, актыўнага ўдзельніка грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў М.А. Трызны.
У 2001 г. Парычы атрымалі герб – у чырвоным полі іспанскага шчыта выява залатога льва ў кароне, з сярэбранымі зубамі і кіпцюрамі, які трымае ў правай лапе сярэбраны меч з залатой рукаяццю, над каронай залатая васьмівугольная зорка.
Матэрыял падрыхтаваны ў 2025 г.
