Дата рождения: 17.06.1926 Расія
Дата смерти: 30.06.2000 Мінск, г.
Краткая справка: акцёр тэатра і кіно, народны артыст Беларусі і СССР, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1988), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны ІІ ст., медалём Ф. Скарыны
Имена на других языках: Ерёменко Николай Николаевич (русский);
Творчы шлях Мікалая Мікалаевіча Яроменкі быў адзначаны поспехам і любоўю гледачоў. Ён выканаў вялікую колькасць роляў на тэатральнай сцэне і ў кіно. Вобразы, створаныя акцёрам, насычаны псіхалагічным зместам, выразнай пластыкай, майстэрствам пераўвасаблення.
Нарадзіўся М. Яроменка ў Новасібірску. Пасля заканчэння васьмі класаў паступіў у рамеснае вучылішча. Некаторы час працаваў токарам на заводзе. Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, павялічыў свой узрост на 3 гады і паступіў у ваеннае вучылішча. Праз тры месяцы быў накіраваны на Калінінскі фронт. Летам 1942 г. у баях пад Вязьмай атрымаў раненне і трапіў у палон. Амаль тры гады (па май 1945 г.) знаходзіўся ў розных канцэнтрацыйных лагерах, дзе прымаў удзел у руху супраціўлення, зрабіў некалькі спроб уцёкаў з няволі.
У снежні 1945 г. М. Яроменка прыехаў у Бешанковічы, дзе ў той час знаходзіліся яго маці і сястра. Ён стаў кіраўніком раённага дома культуры. У пачатку 1946 г. на абласным аглядзе мастацкай самадзейнасці ў Віцебску таленавітага юнака заўважыў вядомы артыст А. Ільінскі, які запрасіў яго ў драматычную студыю пры Другім беларускім дзяржаўным тэатры імя Якуба Коласа (БДТ-2), дзе выкладалі акцёры П. Малчанаў, Ц. Сяргейчык, Л. Мазалеўская, А. Радзялоўская і інш. У час вучобы М. Яроменка імкнуўся авалодаць сакрэтамі сцэнічнага майстэрства: настойліва працаваў над пастаноўкай голасу, пластыкай, рухамі. Пасля заканчэння студыі ў 1948 г. быў залічаны ў трупу БДТ-2.
На працягу 10 гадоў ён сыграў у Коласаўскім тэатры шмат розных роляў, у кожную з якіх імкнуўся прыўнесці свой жыццёвы вопыт, узбагаціць індывідуальнымі рысамі. Яркай старонкай у творчай біяграфіі М. Яроменкі сталі вобразы актыўных і валявых герояў, такіх як Інсараў («Напярэдадні» паводле І. Тургенева), Азорыч («Святло з Усходу» П. Глебкі), Грэкаў («Ворагі» М. Горкага), Максім Ножкін («Сумленне» Ю. Чапурына), Віктар Патапенка («Андрэй Лабанаў» паводле Д. Граніна), Аляксандр Грачоў («Пачатак жыцця» К. Фіна), Бальшакоў («Шчасце» І. Дорскага), Бахіраў («Бітва ў дарозе» паводле Г. Нікалаевай) і інш. Гэтыя ролі прынеслі акцёру папулярнасць, прызнанне крытыкі, павагу ў калектыве. За плённую сцэнічную працу ў Коласаўскім тэатры М. Яроменку ў 1955 г. было прысвоена званне заслужанага артыста БССР.
У 1959 г. акцёра запрасілі ў трупу Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. Самабытнае артыстычнае дараванне, багаты духоўны свет, паслядоўнасць і прынцыповасць жыццёвых пазіцый дазволілі М. Яроменку стварыць шырокую галерэю вобразаў. Ён сыграў дзясяткі розных роляў – галоўных і эпізадычных, характарных і гумарыстычных. У кожнай з іх імкнуўся адлюстраваць індывідуальнасць свайго героя, раскрыць яго характар. Сярод найбольш запамінальных і вядомых – Міканор («Людзі на балоце» паводле І. Мележа), Чубар («Плач перапёлкі» І. Чыгрынава), Марозаў («Уцёкі з начы» братоў Тур), Саламахін («Пратакол аднаго пасяджэння» А. Гельмана), Нікіцін («Бераг» паводле Ю. Бондарава). Глыбокім псіхалагізмам і майстэрствам пераўвасаблення вызначаўся вобраз Канстанціна Заслонава ў спектаклі па аднайменнай драме А. Маўзона. Ён быў прасякнуты высокім грамадзянскім пафасам, імкненнем чалавека да свабоды, якое нельга падавіць ні жорсткасцю акупацыйнага рэжыму, ні нават смерцю.
Сярод сатырычных вобразаў – чыноўнік-прыстасаванец Рыгор Мурын («Без віны вінаватыя» А. Астроўскага), кар’ерыст Скараспей («Брама неўміручасці» К. Крапівы), мешчанін Нібыарлоў («Стары Новы год» М. Рошчына), міністр узгадненняў Вяршыла («Мудрамер» М. Матукоўскага, Дзяржаўная прэмія Беларусі, 1988 г.). Вяршыняй тэатральнай творчасці сталі апошнія ролі – сэр Джон («Касцюмер» Р. Харвуда, адзначана ў 1998 г. прызам і дыпломам Міжнароднага славянскага фестывалю) і Бернард Шоу («Мілы лгун» Дж. Кілці, спектакль быў пастаўлены ў 1998 г. у Тэатры-студыі кінаакцёра).
Вялікую папулярнасць набыў М. Яроменка і як кінаакцёр. Ён дэбютаваў у фільме «Наперадзе круты паварот» (1960), дзе сыграў следчага Радзевіча. Сапраўдны поспех прынесла артысту галоўная роля ў мастацкім фільме С. Герасімава «Людзі і звяры» (1962). У вобразе савецкага афіцэра Аляксея Паўлава, чалавека складанага і трагічнага лёсу, М. Яроменка праўдзіва перадаў тое, што перажыў сам у ваенны час.
Пасля гэтага фільма ён шмат здымаўся. Акцёр выканаў звыш 50 кінароляў, сярод якіх – бацька Вані («Іван Макаравіч», 1968), рэвалюцыянер Ваулін («Крушэнне імперыі», 1970), начальнік міліцыі («Амністыя», 1980) і інш. У 1995 г. на экраны выйшла кінакарціна «Сын за бацьку», дзе М. Яроменка сыграў загадчыка паліклінікі Аляксандра Мікалаевіча, а рэжысёрам кінакарціны быў яго сын – Мікалай Яроменка-малодшы. За роль у гэм фільме акцёр атрымаў прыз і дыплом Міжнароднага кінафестывалю «Залаты Віцязь» (Славуціч, Украіна, 1996); Гран-пры Першага нацыянальнага фестывалю беларускіх фільмаў (Брэст, 1997).
Шмат гадоў М. Яроменка сумяшчаў творчую работу з грамадскай дзейнасцю. Ён кіраваў Беларускім тэатральным аб’яднаннем (1976–1987), Саюзам тэатральных дзеячаў Беларусі (1987–1992), Беларускай канфедэрацыяй творчых саюзаў (з 1992 г.), некаторы час узначальваў Савет прэзідэнцкага фонду матэрыяльнай дапамогі маладым талентам, з’яўляўся членам Савета Рэспублікі першага склікання, намеснікам Старшыні Пастаяннай камісіі Савета Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. За заслугі ў развіцці тэатральнага і кінамастацтва М. Яроменку ў 1964 г. было прысвоена ганаровае званне народнага артыста БССР. У 1989 г. ён стаў народным артыстам СССР. Акцёр узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны ІІ ступені (1985), медалём Ф. Скарыны (1996), спецыяльным прызам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2000).
Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.
