Сярод удзельнікаў паўстання 1863–1864 гг. былі людзі розных саслоўяў, нацыянальнасцей і ўзростаў. Адны з іх загінулі, другіх пакаралі, трэція назаўсёды пакінулі радзіму. Да апошніх адносіцца і Зыгмунт Мінейка – ганаровы грамадзянін Грэцыі, адкрывальнік рэшткаў старажытнага храма ў г. Дадоне, аўтар цікавых мемуараў “Z tajgi pod Akropol” (“З тайгі пад Акропаль”).

Нарадзіўся ён у маёнтку Балванішкі Ашмянскага павета Віленскай губерні (цяпер в. Зялёны Бор Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці) (паводле іншых звестак у Вільні) у сям’і шляхціца. Пасля заканчэння ў Вільні гімназіі (1858) паступіў у Мікалаеўскае інжынернае вучылішча ў Санкт-Пецярбургу. Па выніках уступных экзаменаў стаў трэцім у спісе лепшых абітурыентаў. Вучоба давалася лёгка, і З. Мінейка мог бы зрабіць бліскучую кар’еру, аднак вясной 1861 г. пакінуў вучылішча і выехаў на радзіму, дзе пачыналіся рэвалюцыйныя хваляванні, што раней узніклі ў Варшаве і хутка перакінуліся на ўвесь Паўночна-Заходні край Расійскай Імперыі. На Ашмяншчыне наладзіў сувязь з тайным таварыствам “Пянтковічы”, члены якога дзейнічалі пад прыкрыццём афіцыйна створанага аб’яднання “Бібліятэка ашмянскай моладзі”. Яны збіраліся кожны тыдзень, абмяркоўвалі планы падпольнай барацьбы, рэалізоўвалі нелегальныя беларускія выданні (лістоўкі, пракламацыі), праводзілі агітацыйную работу сярод сялян і дробнай шляхты. Хутка ўлады даведаліся пра дзейнасць арганізацыі, пачаліся рэпрэсіі. Каб пазбегнуць арышту, З. Мінейка эміграваў за мяжу. Праз Палессе, Украіну, Малдавію і Турцыю дабраўся да Італіі. У Генуі паступіў у Польскую ваенную школу (створана ў кастрычніку 1861 г. палякамі-эмігрантамі пад кіраўніцтвам генерала Л. Мераслаўскага). Падрыхтоўка там вялася ў трох кірунках – пяхотным, артылерыйскім і кавалерыйскім. Вучобу прайшлі больш за 200 курсантаў, многія з якіх вярнуліся на радзіму, каб прыняць удзел у паўстанні пад кіраўніцтвам К. Каліноўскага, сярод іх быў і З. Мінейка. Вясной 1863 г. ён прыехаў у Вільню, увайшоў у Літоўскі правінцыйны камітэт (кіруючы орган паўстання) і быў прызначаны ваенным начальнікам Ашмянскага павета, камандзірам атрада, што дзейнічаў у лясах каля Гальшан, Бакштаў, у Налібоцкай пушчы (3 чэрвеня 1863 г. быў разбіты). Зыгмунт Мінейка трапіў у палон пад Расолішкамі. Яго судзілі ў Вільні і вынеслі смяротны прыгавор, потым замянілі на 12 гадоў катаргі на нерчынскіх рудніках. З віленскай турмы разам з іншымі вязнямі адправілі чыгункай у Маскву, адтуль па этапах у Сібір. Існуе меркаванне, якое вынікае з успамінаў З. Мінейкі, што па дарозе ў Томск ён выкарыстаў дакументы памерлага арыштанта А. Струмілы, асуджанага на вольнае пасяленне ў Томск, і выдаў сябе за яго. Аднак гэта не пацвярджаецца паліцэйскімі дакументамі. З іх вядома, што 7 жніўня 1864 г. З. Мінейка з партыяй № 32 прыбыў у Томск. 15 мая 1865 г. уцёк з Сібіры і дабраўся да Масквы, потым некаторы час жыў на явачных кватэрах у Санкт-Пецярбургу. Рускія сябры дапамаглі атрымаць пашпарт на імя эстонскага барона фон Меберта, па якім З. Мінейка выехаў у Францыю.

У Парыжы ён паступіў у ваенную школу пры Акадэміі Генеральнага штаба, якую скончыў у 1868 г. У званні капітана французскай арміі паехаў у Балгарыю, дзе будаваў чыгункі, масты, пракладваў каналы. У 1870 г. зноў узяў зброю ў рукі, каб абараніць Францыю ад прускага нашэсця, потым быў сярод абаронцаў Парыжскай камуны. У маі 1871 г. пакінуў Парыж. Жыў у Турцыі, Грэцыі, дзе атрымаў пасаду галоўнага інжынера правінцый Эпір і Фесалія. У 1876 г. З. Мінейка займаўся археалагічнымі пошукамі ў г. Дадоне, у 1880 г. апублікаваў этналагічную карту Эпіра. Пазней узначаліў Дэпартамент грамадскіх работ у Афінах і распачаў праектаванне, будаўніцтва і аднаўленне спартыўных аб’ектаў для Першых Алімпійскіх гульняў 1896 г., у 1897 г. працаваў на пасадзе кіраўніка тапаграфічнай секцыі ваеннага штаба. У 1910 г. парламент прысвоіў яму званне ганаровага грамадзяніна Грэцыі. У час Балканскіх войнаў (1912–1913) З. Мінейка распрацаваў стратэгічны план, які забяспечыў поўную перамогу грэчаскай арміі ў час штурму Салонікаў і крэпасці Яніна, за што быў узнагароджаны ордэнам Залатога Крыжа.

Пасля доўгай разлукі ён наведаў сваю радзіму ў 1911 г., потым у 1922 і 1923 гг. Пабываў у Вільні, Балванішках, Ашмянах, Гальшанах. Віленскаму ўніверсітэту З. Мінейка падарыў калекцыю старажытных манет. У Львоўскім універсітэце быў абраны ганаровым доктарам. Да самай смерці ён пісаў успаміны: апошні запіс зрабіў 16 студзеня 1925 г., праз некалькі дзён памёр (пахаваны ў Афінах). Мемуары З. Мінейкі захоўваюцца ў Ягелонскім універсітэце (у 1971 г. у скарочаным выглядзе былі выдадзены ў Польшчы асобнай кніжкай).

Матэрыял падрыхтаваны ў 2015 г.