Шматфарбнай, своеасаблівай старонкай беларускай музыкі з’яўляецца творчасць кампазітара Андрэя Юр’евіча Мдывані.

Нарадзіўся А. Мдывані ў Тбілісі. Калі яму споўнілася 15 гадоў, маці накіравалі працаваць у Беларусь. У 1969 г. А. Мдывані скончыў Беларускую кансерваторыю (Беларуская акадэмія музыкі) па класе А. Багатырова, дзе выкладае з 1978 г. (з 1993 г. – прафесар), вядзе клас кампазіцыі.

Жанравы дыяпазон кампазітара шырокі і разнастайны. Ён аўтар сімфоній, музычна-тэатральных твораў, канцэртаў і сімфанічных паэм, харавых і вакальных цыклаў, камерна-інструментальных твораў, музыкі для спектакляў.

Адным з асноўных кірункаў творчасці А. Мдывані з’яўляецца аркестравая музыка. Яго дыпломнай работай была Першая сімфонія (1969), адметная інтанацыйным матэрыялам, агульным імкненнем адчуць сябе. Пошукамі ў галіне тэхнічных і мастацкіх магчымасцей сімфанічнага аркестра вызначаецца Другая сімфонія кампазітара “Песні для аркестра” (1971), цікавая ідэяй супастаўлення беларускага і грузінскага матэрыялу. Гэта свайго роду “музычны вернісаж двух нацыянальных культур”, так вызначыў твор сам аўтар. Зварот да музычнага мыслення і стылістыкі XVII–XVIII стст. уласцівы Трэцяй сімфоніі кампазітара “Барока” (1979). Сур’ёзным і складаным творам з’яўляецца Чацвёртая сімфонія А. Мдывані (1983), напісаная ў выніку захаплення кампазітара помнікамі рускай літаратурнай даўніны, перш за ўсё летапісамі XI–XII стст. Значнай музычна-грамадскай з’явай сярэдзіны 80-х гадоў у рэспубліцы стала яго Пятая сімфонія ў пяці паэмах “Памяць зямлі” (1984) для сімфанічнага аркестра і хору. Вялікую папулярнасць атрымала Шостая сімфонія “Полацкія пісьмёны” (1987), якая пазней стала штуршком для напісання балета “Страсці”. За Пятую і Шостую сімфоніі кампазітару была прысуджана Дзяржаўная прэмія Беларусі 1988. Сёмая сімфонія “Паўночныя кветкі” (1994) адрозніваецца ад іншых твораў кампазітара. Гэта філасофскі роздум пра Чалавека, яго спрадвечныя мары, жаданні, пачуцці. Кампазітарам выкарыстаны вершы К. Бальмонта, В. Жукоўскага, Авідзія, біблейская “Песня Песняў”, народныя тэксты са збораў У. Даля. Сваю Восьмую сімфонію “Шлях зямны, або Найпрыгажэйшай” сам кампазітар называе “Тэатральнай сімфоніяй”. Гэта арыгінальны твор, які выклікае ў слухачоў і даследчыкаў цікавасць сваёй нетрадыцыйнай гукавой аўрай, яркай эмацыянальнасцю і нестэрэатыпнай, выразнай вобразнасцю. Важны кірунак творчасці кампазітара прадстаўлены яго харавымі творамі, акапэльнымі і з суправаджэннем.

А. Мдывані ўвайшоў у гісторыю беларускай музыкі як кампазітар, які аднавіў на новай аснове старажытнаславянскі, царкоўны харавы стыль (цыклы “Янка Купала”, “Русь святая”). Ён прадстаўнік кампазітарскага фалькларызму ў беларускай музыцы XX ст., стваральнік фальклорна-арыентаваных харавых цыклаў “Снапочак”, “Вясельнае застолле”, “Вясельныя песні”. Да раманса, песні, “вершаў з музыкай” набліжаюцца яго лірычныя хары “Колокольчики мои”, “Люблю грозу в начале мая”. Побач з харавымі кампазіцыямі А. Мдывані належаць п’есы для аркестра беларускіх народных інструментаў “Бульба”, “Юрачка”, “Крыжачок”, “Лянок”, “Прыпеўка”, вакальна-харэаграфічная кампазіцыя “З народных скарбаў”, п’еса для цымбалаў і фартэпіяна “Пастушок” і інш.

Ён аўтар музыкі да драматычных спектакляў “Працяг” Д. Валеева, “Стары Новы год” М. Рошчына, музычнай камедыі “Дзяніс Давыдаў”, прысвечанай падзеям вайны 1812 г., тэлеспектакля “Песня пра зубра” паводле М. Гусоўскага і г.д. Кампазітарам напісана музыка да балета “Страсці” (“Рагнеда”, 1995), пастаўленага на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета. За гэты спектакль група стваральнікаў, у тым ліку і А. Мдывані, і галоўных выканаўцаў была ўдастоена Дзяржаўнай прэміі Беларусі 1996. А. Мдывані належыць музыка да оперы-балета “Яблык разладу” (1999), мюзіклаў “Мес Менд” паводле М. Шагінян і “Пінская шляхта” паводле В. Дуніна-Марцінкевіча.

Шматгранная і шматжанравая творчасць А. Мдывані характарызуецца ўвасабленнем важнейшых тэм гісторыі і сучаснасці. У яго музыцы прысутнічае непаўторны каларыт – вынік своеасаблівага сінтэзу ўсходняй і славянскай інтанацый. Творчыя здабыткі кампазітара раскрываюць самыя розныя грані яго таленту і сцвярджаюць, што ўсё, створанае ім, – пераканаўчае, гарманічнае і змястоўнае мастацтва.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2007 г.