Станіслаў Ляшчынскі, кароль польскі і вялікі князь літоўскі, нарадзіўся ў Львове ў сям’і магната. У юнацтве шмат вандраваў па Еўропе, дзе атрымаў добрую адукацыю. Пасля вяртання на радзіму займаў шэраг высокіх пасад. З 1696 г. выбіраўся паслом на сеймы. У 1697 г. стаў падчашым каронным, праз два гады – пазнанскім ваяводам. Сапраўдны ўзлёт кар’еры С. Ляшчынскага прыйшоўся на першую палову XVIII ст. У гэты час ішла Паўночная вайна (1700–1721) паміж Маскоўскай дзяржавай і Швецыяй за панаванне ва Усходняй Прыбалтыцы і на Балтыйскім моры. У пачатку 1702 г. войскі шведскага караля Карла ХІІ уварваліся на тэрыторыю Рэчы Паспалітай і ў кастрычніку захапілі Вільню і Гародню, у маі – Варшаву. Спробы польскага караля Аўгуста II спыніць наступленне шведаў скончыліся паражэннем. Ён пакінуў дзяржаву і выехаў у Саксонію. У лютым 1704 г. пры падтрымцы Швецыі была створана Варшаўская канфедэрацыя, якая абвясціла дэтранізацыю Аўгуста II. Адным з ініцыятараў яе арганізацыі з’яўляўся С. Ляшчынскі. Ён рэкамендаваў на трон Рэчы Паспалітай сына караля польскага і вялікага князя літоўскага Яна ІІІ Сабескага Якуба. Аднак гэты кандыдат (разам з братам Канстанцінам) быў зняволены Аўгустам ІІ і знаходзіўся ў саксонскай крэпасці Кёнігштайн. І тады, паводле загаду Карла ХІІ, 12 ліпеня 1704 г. у Варшаве каралём Рэчы Паспалітай абвясцілі С. Ляшчынскага. Пасля каранацыі ім быў падісаны мірны дагавор паміж Рэччу Паспалітай і Швецыяй. Такім чынам у краіне стала два каралі: адзін у выгнанні, другі – не выбраны, а прызначаны. Толькі пасля паражэння Аўгуста ІІ у Саксоніі ад войск Карла ХІІ і яго адрачэння ад польскага трона ў 1706 г. С. Ляшчынскі быў прызнаны большасцю магнатаў Польшчы, Літвы і Беларусі польскім каралём і вялікім князем літоўскім. Гэта не задавальняла расійскага імператара Пятра I, ворага Карла ХІІ, і восенню 1704 г. яго войскі ўвайшлі ў Рэч Паспалітую, каб вярнуць карону Аўгусту ІІ і перашкодзіць шведам рухацца да межаў Расіі. У бітвах каля вёсак Добрае і Раёўка на Мсціслаўшчыне (10 і 20 верасня 1708 г.) авангард Карла ХІІ панёс значныя страты. З мэтай далейшага наступлення шведскі кароль вырашыў скарыстаць дапамогу гетмана І. Мазепы і павярнуў войскі на Украіну. 8 ліпеня 1709 г. адбылася Палтаўская бітва, у ходзе якой шведы пацяпелі паражэнне. Гэта перамога прывяла да рашаючага пералому ў ходзе Паўночнай вайны. Быў адноўлены саюз Расіі з Даніяй і Саксоніяй. Карл ХІІ і І. Мазепа ўцяклі ў Турцыю, С. Ляшчынскі з рэшткамі шведскіх войск – у Памеранію (потым эмігрыраваў у Эльзас). У Варшаву вярнуўся Аўгуст ІІ. Пасля яго смерці ў 1733 г. С. Ляшчынскі быў зноў вылучаны кандыдатам на трон Рэчы Паспалітай і 12 верасня 1733 г. пры падтрымцы некаторых уплывовых польскіх магнатаў вярнуў сабе карону. Расія і Аўстрыя не пагадзіліся з гэтым, і праз тэрыторыю Беларусі і Літвы ў Варшаву ўвайшла руская армія. Пад яе аховай каралём Рэчы Паспалітай стаў Аўгуст ІІІ, а С. Ляшчынскі эмігрыраваў у Францыю. У 1736 г. ён адмовіўся ад трона, атрымаў пад кантролем Францыі ў пажыццёвае кіраванне герцагствы Латарынгію і Бар. Адышоўшы ад палітычнага жыцця, С. Ляшчынскі праявіў сябе як мецэнат і аўтар шэрага філасофскіх прац, а таксама навуковых трактатаў. У Латарынгіі ён адкрыў вайсковую школу для моладзі з Рэчы Паспалітай. Маючы ў распараджэнні немалыя сродкі, спрыяў развіццю культурнага жыцця не толькі пры сваім двары, але і ў г. Нансі, дзе жыў у апошнія гады. 23 лютага 1766 г. С. Ляшчынскі памёр. Быў пахаваны ў касцёле Божай маці ў Нансі. Там пастаўлены помнік, названа гарадская плошча яго імем. У час Французскай рэвалюцыі магілу С. Ляшчынскага двойчы пашкодзілі. У 1814 г. астанкі былога польскага караля і вялікага князя літоўскага перавезлі ў Польшчу.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.