Граф Ян Геранімавіч Хадкевіч, вядомы гістарычны дзеяч другой паловы XVI ст., праславіўся як таленавіты і разважлівы палітык. У войнах, дзе прымаў удзел, вызначыўся мужнасцю і адвагай.

Паходзіў Ян Геранімавіч са слаўнага магнацкага роду, прадстаўнікі якога ў XV–XVII стст. займалі дзяржаўныя і адміністрацыйныя пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім (ВКЛ). Яго бацька, Геранім Хадкевіч, быў кашталянам віленскім і ўваходзіў у склад паноў рады ВКЛ. Да паступлення ў Кракаўскі ўніверсітэт Ян жыў у бацькоўскім доме. Па меркаваннях вучоных, ён добра валодаў польскай і нямецкай мовамі, ведаў гісторыю і філасофію, славіўся красамоўствам. Затым быў Лейпцыгскі ўніверсітэт, але цяга да ваенных спраў аказалася мацнейшай: калі імператар Карл V пачаў вайну з французскім каралём, кінуў вучобу. Служба ў імператарскім войску стала для Я. Г. Хадкевіча добрай вайсковай школай. Прымаў удзел у Інфлянцкай вайне 1558–1582 гг., Ульскай бітве 1564 г., іншых баях. Атрымаў пасаду стольніка ВКЛ (1559–1564). У 1564 г. Жыгімонт II Аўгуст назначыў яго генеральным старостам жамойцкім. Адначасова быў маршалкам вялікім ВКЛ (з 1566 г.), графам на дзедзічных месцах у Шклове, Быхаве, Глуску і Мышы (у 1568 г.; графскі тытул атрымаў ад імператара Фердынанда I) і кашталянам віленскім (з 1574 г.). Справы і патрэбы ВКЛ лічыў уласнымі. З’яўляўся адміністратарам інфлянтаў у 1566–1578 гг. У 1566 г., калі атрымаў велікакняжацкія паўнамоцтвы, адразу склікаў у Вендэне сойм і выступіў перад дэлегатамі з прапановай аб’яднаць Лівонію і Літву ў адну дзяржаву. Акт Вендэнскай уніі быў падпісаны 26 снежня гэтага ж года. Ян Геранімавіч Хадкевіч падзяліў Лівонію на чатыры воласці і правёў там выбары сенатараў і земскіх суддзяў, упарадкаваў суды. Адкрыў школы і прытулкі. Быў праціўнікам Люблінскай уніі 1569 г., жадаў, каб пры яе заключэнні былі захаваны ўсе правы і статуты ВКЛ. Палякі ж са свайго боку адмаўлялі законнасць прывілеяў, якія выдалі вялікія князі літоўскія Казімір, Аляксандр, Жыгімонт I Стары і Жыгімонт II Аўгуст. Актам Люблінскай уніі абвяшчалася аб’яднанне на аснове роўнасці Польшчы і ВКЛ у федэратыўную дзяржаву – Рэч Паспалітую. ВКЛ захавала свой суверэнітэт, асобную дзяржаўную адміністрацыю, войскі, прававую, фінансавую, мытную сістэмы, судовы апарат, эмісію грошай; шляхта ВКЛ – саслоўныя прывілеі; магнаты хоць і страцілі былыя пазіцыі ў кіраванні дзяржавы, але захавалі латыфундыі, вышэйшыя дзяржаўныя пасады і палітычны ўплыў. Гэтым княства было абавязана магнатам, сярод якіх немалаважную ролю ў цяжкіх і доўгіх перагаворах адыграў Я. Г. Хадкевіч на чале з ваяводам віленскім і канцлерам М. Радзівілам Чорным. Выступаў супраць кандыдатуры Івана Грознага на польскі і літоўскі трон, з’яўляўся прыхільнікам Генрыка Валезы і Габсбургаў. Калі каралём быў абраны Стафан Баторый, першым з магнатаў перайшоў на яго бок.

Ян Геранімавіч Хадкевіч быў чалавекам рыцарскай годнасці і высакароднасці. Памёр у сваім віленскім палацы. Ён пакінуў ад шлюбу з Крыстынай Збароўскай (дачкой польскага магната Марціна Збароўскага) дастойных нашчадкаў – сыноў Яна Кароля і Аляксандра.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2012 г.