Евангеллі (ад грэчаскага слова euangelion – добрая вестка) – раннехрысціянскія творы пра зямное жыццё і вучэнне Ісуса Хрыста. Узніклі на мяжы І–ІІ ст. нашай эры. Іх аўтарамі лічаць апосталаў або іх вучняў. Евангеллі падзяляюцца на кананічныя – ад Матфея, Марка, Лукі і Іаана (уваходзяць у Новы Запавет) і апакрыфічныя. На тэрыторыі Беларусі з’явіліся ў часы прыняцця хрысціянства. Найбольш старажытнымі евангеллямі лічацца: Тураўскае (XI ст.), Аршанскае (XIII ст.), Полацкія (XII–ХIV стст.), Мсціжскае (ХІІІ–ХV стст.), Друцкае і Лаўрышаўскае (ХIV ст.), Жыровіцкае (ХV ст.) і інш. Адным з першых усходнеславянскіх выданняў на царкоўнаславянскай мове стала “Евангелле напрастольнае” 1575 г., выдадзенае П. Мсціслаўцам кірылічным шрыфтам у Вільні. Усім кнігам гэтага друкара ўласцівы прыгажосць і дасканаласць афармлення, высокі паліграфічны ўзровень. Незвычайным мастацкім аздабленнем адрозніваецца і “Евангелле напрастольнае”, што яскрава падкрэслівае майстэрста П. Мсціслаўца. Старонкі выдання набраны выразным шрыфтам з буйнымі літарамі, надрукаваны на якаснай паперы. У ім змешчана 11 заставак, зробленых у старадрукаваным стылі, 4 вялікія гравіраваныя ініцыялы, 16 упрыгожанняў на палях у выглядзе 8 розных картушоў. Друкар зрабіў 5 гравюр: маленькую – крыж і прылады страсцей Хрыстовых, а таксама 4 цэльнастаронкавыя з выявамі апосталаў, якія змешчаны ў рамкі з архітэктурнымі калонамі і раслінным арнаментам. “Евангелле напрастольнае” стала адной з галоўных кніг у час правядзення службы. Пасля заканчэння знаходзілася ў царкве на алтары – свяшчэнным месцы храма. Яно пачынаецца з малітвы, далей змешчаны тэксты кананічных Евангелляў ад Матфея, Марка, Лукі і Іаана (перад кожным ёсць змест і прадмова), надрукаваны месяцаслоў з імёнамі святых праваслаўнай царквы, расклад евангельскіх богаслужэбных чытанняў і пасляслоўе.

Тыраж “Евангелля напрастольнага” 1575 г. быў стандартным для таго часу – каля 1 тыс. 200 экзэмпляраў. У фундаментальным каталогу вядомай расійскай даследчыцы А. Гусевай пазначана месцазнаходжанне 110 асобнікаў у кнігасховішчах Балгарыі, Ватыкана, Вялікабрытаніі, Германіі, Канады, Літвы, Польшчы, Расіі, Румыніі, ЗША, Украіны, Чэхіі, краін былой Югаславіі. У нашай краіне знаходзіцца пяць: у Веткаўскім музеі народнай творчасці, Гомельскім абласным краязнаўчым музеі, у фондзе Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэмі навук Беларусі (два экзэмпляры). У 2001 г. Нацыянальная бібліятэка Беларусі набыла ўнікальны і раней не адлюстраваны ў навуковых каталогах асобнік “Евангелля напрастольнага” 1575. Усе яго выданні мелі шырокую чытацкую аўдыторыю не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і сярод суседніх усходніх і паўднёваславянскіх народаў. Яны з’яўляюцца ўпрыгожаннем калекцыі кірылічных старадрукаў нашай краіны і ўваходзяць у залаты фонд кніжнай спадчыны Беларусі.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.