У XVI–XVIII ст. Віленская брацкая друкарня з'яўлялася выдавецкім цэнтрам праваслаўнай царквы. Яна размяшчалася на тэрыторыі Віленскага Святадухаўскага манастыра і згодна прывілеям вялікага князя ВКЛ і караля польскага Жыгімонта ІІІ Вазы ад 1589 і 1592 гг. выдавала кнігі для чытання, слоўнікі, школьныя падручнікі, богаслужэбную і палемічную літаратуру. Друкарня была добра абсталявана, там працавалі вопытныя майстры, якія маглі набіраць тэксты кірылічным, гатычным і грэчаскім шрыфтамі. У сярэдзіне 1590-х гг. Віленскае праваслаўнае брацтва ўзначальваў актыўны праціўнік уніі, пісьменнік-палеміст С. Зізаній. Пад яго кіраўніцтвам друкарня ў 1595–1596 гг. выпусціла каля 11 выданняў. Да гэтага часу толькі Пражская друкарня Скарыны набліжалася да такога ўзроўню выдавецкай дзейнасці. Першымі вядомымі кнігамі былі малітоўнікі «Псаломніца» і «Малітвы штодзённые» (1595). Асаблівае значэнне мелі надрукаваныя ў 1596 г. падручнікі «Наука ку читанию и разумению писма словенского...» і «Граматыка славенская» Л. Зізанія, «Азбука» Л. і С. Зізаніяў. Вялікі рэзананс у грамадстве выклікалі палемічныя творы, накіраваныя супраць уніі, «Катэхізіс» С. Зізанія (1595), «Дыялог» М. Пігаса і «Казанне Св. Кірылы Іерусалімскага аб Антыхрысце» С. Зізанія (1596).

Пасля Брэсцкай уніі 1596 г. дзейнасць друкарні амаль спынілася. Некалькі палемічных выданняў, выпушчаных на польскай мове ў 1608–1610 гг. (у тым ліку ананімныя творы М. Сматрыцкага), прывялі да закрыцця і арышту яе арганізатараў. Рэпрэсіі на пачатку XVII ст. прымусілі Віленскае праваслаўнае брацтва ў 1611 г. перанесці выдавецкую дзейнасць у Еўе, якое належала князям Агінскім. Толькі ў 1615 г. друкарня аднавіла выпуск кніг. Перыядычна выдавалася неабходная для богаслужэння літаратура, быў надрукаваны пераклад з грэчаскай мовы «Духоўных гутарак» Макарыя Егіпецкага (1628), шматлікія палемічныя творы М. Сматрыцкага. Дзейнасць друкарні працягвалася да 1749 г., пакуль пажар не знішчыў Віленскі Святадухаўскі манастыр. Усяго за час існавання яна выпусціла больш за 40 кірылічных выданняў і некалькі дзясяткаў польскамоўных кніг, пераважна панегірыкаў. Для іх аздобы шырока ўжываліся арнаментальныя гравюры і застаўкі, канцоўкі, рамкі з расліннымі і геаметрычнымі матывамі, антрапаморфнымі сюжэтамі. Геральдычная гравюра ў кнігах была прадстаўлена гербамі Астрожскіх, Валовічаў, Агінскіх і іншых вядомых дзеячаў. Літургічныя выданні мелі сюжэтныя ілюстрацыі з выявамі прарокаў, апосталаў, свяшчэннаслужыцеляў. Віленская брацкая друкарня дасягнула вельмі высокага ўзроўню ў афармленні кнігі.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2017 г.