Саламея Дэшнер, стваральніца першага пастаяннага тэатра ў Гродне, нарадзілася ў Беластоку ў сям'і прыдворнага шпалерніка, які служыў у гетмана А.К. Браніцкага. Дзякуючы падтрымцы жонкі магната, яна атрымала выдатную адукацыю: валодала некалькімі замежнымі мовамі, разбіралася ў літаратуры і мастацтве, іграла на некаторых музычных інструментах, добра спявала. У 1777 г. С. Дэшнер паступіла ў буйнейшую на той час у Рэчы Паспалітай трупу Варшаўскага тэатра, якой кіраваў спявак, драматург і мемуарыст В. Багуслаўскі. Менавіта ён стаў тэатральным педагогам С. Дэшнер, навучыў сакрэтам сцэнічнага майстэрства. Ужо праз год Саламея спявала ў першай польскай оперы «Ашчасліўленая галеча» М. Каменскага. Актрыса выконвала розныя ролі, але найбольш ярка праявіла сябе ў вобразах маладых гераінь і субрэтак. У хуткім часе яна стала адной з зорак варшаўскай сцэны. З трупай В. Багуслаўскага выступала на многіх тэатральных пляцоўках Рэчы Паспалітай. З вялікім поспехам праходзілі спектаклі з удзелам С. Дэшнер у Любліне, Кракаве і іншых буйных гарадах. У 1785–1790 гг. яна працавала ў тэатрах Львова, Дубна, Вільні, у 1790–1794 гг. – Варшавы. З 1794 г. выступала зноў у Гродне.

Маючы багаты вопыт тэатральнай дзейнасці, С. Дэшнер у 1802 г. заснавала ў Гродне ўласную трупу. Ад афіцыйных устаноў горада яна атрымала дазвол на дзесяцігадовую арэнду будынка мясцовага тэатра, дзе пачала ставіць спектаклі. Некалькі месяцаў кіравала тэатрам на парытэтных асновах разам з акцёрам і антрэпрэнёрам Я. Шыманскім. Іх трупы ігралі папераменна (у 1803 г. аб'ядналіся). У 1802 г. на святкаванні адкрыцця Гродзенскай губерні ў горад над Нёманам прыехаў расійскі імператар Аляксандр І. У праграме мерапрыемстваў, прысвечаных гэтай падзеі, адбылося выступленне акцёраў С. Дэшнер, якое прайшло з вялікім поспехам. У актрысы быў вялікі вопыт працы на сталічнай і правінцыяльнай сцэнах, багаты рэпертуар. Выхаванка В. Багуслаўскага, С. Дэшнер і сама часта выходзіла на сцэну. У апошнія гады яна іграла характарныя ролі і вельмі патрабавальна ставілася да сваёй творчасці i да сябе, аднак вышэй за асабісты поспех цаніла агульныя інтарэсы трупы. Як сведчаць афішы таго часу, актрыса выбірала высокамастацкія творы. У рэпертуары тэатра былі драмы, французскія камічныя оперы і італьянская опера-буфа, музычна-сцэнічныя творы польскіх кампазітараў. Першай пастаноўкай з рускай драматургіі на гродзенскай сцэне стала п'еса «Паклёп» В. Капніста ў перакладзе М.А. Бончы-Тамашэўскага. Трупа С. Дэшнер працавала ў Гродне на працягу васьмі гадоў. Яе называлі пастаянным гродзенскім тэатрам, дзейнасць якога мела культурна-асветніцкае значэнне.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2019 г.