Дата пачатку: XІV ст.
Дата заканчэння: 1960
Кароткая даведка: былая вёска ў Глыбоцкім раёне
Папярэднія назвы: Беразавец; Беразвіч; Бярэзбічы; Бярэзвячы
Першая ўзгадка населенага пункта адносіцца да XIV ст., калі Беразвечча было ў складзе Полацкага княства. Полацкі князь Андрэй Альгердавіч даў грамату Корсакам (Фёдару і яго сыну Дзмітрыю) на валоданне землямі “на Беразвячы”. У пачатку XVI ст. тут была манаская абіцель, якую заснаваў Ануфрый. Беразвечча ўзгадваецца ў адным з маскоўскіх летапісаў канца XVI – пачатку XVII ст. як адно з “літоўскіх месцаў”, якое было атакавана конніцай пад кіраўніцтвам Васіля Шуйскага ў 1519 г. у час вайны Маскоўскага княства і Вялікага Княства Літоўскага (1512–1522).
У крыніцах XVI ст. Беразвечча – вялікае мястэчка (па рэвізіі 1552 г. там мелася 40 мяшчанскіх двароў), на тэрыторыі маёнтка Корсакаў была царква ў гонар архістратыга Міхаіла. У сярэдзіне XVI ст. уладальнік мястэчка – Дзмітрый Корсак. У XVII ст. у Беразвеччы Іосіф Львовіч Корсак, ваявода Мсціслаўскі і староста Дзісненскі, заснаваў праваслаўны манастыр (у хуткім часе перададзены ўніятам). У 1756–1763 гг. былі ўзведзены каменныя манастырскія будынкі – галоўны храм у гонар Нараджэння Прасвятой Багародзіцы у стылі Віленскага барока па праекце Яна Глаўбіца і Яна Дзідзерштэйна і комплекс кляштарнага корпуса, які быў акружаны мураванымі сценамі з уяздной брамай. У 1766–1776 гг. пабудавана каплічка. З 1773 г. пры манастыры дзейнічала шасцігадовая школа.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) мястэчка Беразвечча апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Пэўны час сцены Беразвецкага манастыра былі рэзідэнцыяй Іраклія Лісоўскага – уніяцкага архіепіскапа. Пасля Полацкага царкоўнага сабора (1839), які прыняў рашэнне аб скасаванні ўніі і ўз’яднанні ўніятаў з праваслаўнай царквой, ордэн базыліян быў распушчаны, манастыр зноў належыў праваслаўным. У пачатку ХХ ст. ён стаў жаночым, з 1902 па 1919 г. пасаду ігуменні займала манахіня Сергія. Былі адрамантаваны галоўны сабор (на яго рамонт арганізоўваўся ўсерасійскі збор), пачалі дзейнічаць іканапісная майстэрня і настаўніцкая школа для дзяўчат. У пачатку Першай сусветнай вайны манастыр быў эвакуіраваны ў г. Елец, але пасля стабілізацыі лініі фронту вярнуўся назад.
На 1 студзеня 1919 г. мястэчка Беразвечча знаходзілася ў складзе ССРБ. У гэтым жа годзе манастыр быў зачынены. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 г. мястэчка адыйшло ў склад Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польшчы. На 1921 г. у мястэчку налічвалася 84 чалавекі, было 19 дамоў. Былы манастыр стаў касцёлам, абіцель была пераўтворана ў воінскую часць. У сцянах манастыра размясціўся гарнізон Корпуса аховы пагранічча “Глыбокае”, у адным з будынкаў дзейнічаў клуб. На 1931 г. налічвалася 369 чалавек і 11 дамоў.
Пасля падзей восені 1939 г. Беразвечча ўвайшло ў склад БССР. Манастырскія сцены сталі выкарыстоўвацца савецкімі ўнутранымі органамі ў якасці турмы. На трэці дзень Вялікай Айчыннай вайны вязняў турмы ў Беразвеччы (ад 800 да 2000 чалавек) расстралялі супрацоўнікі ўнутраных органаў і таемна пахавалі ў брацкай магіле. У памяць аб іх у 1990-я гг. былі устаноўлены памятны крыж і мемарыял у в. Мікалаева Шумілінскага раёна.
У ліпені 1941 г. Беразвечча было акупіравана нямецкімі войскамі. Тэрыторыя былога манастыра стала выкарыстоўвацца ў якасці канцлагера “Шталаг № 351” для савецкіх ваеннапалонных. Восенню 1941 г. колькасць вязняў лагера складала прыблізна 25 тыс. чалавек. У красавіку 1942 г. Шталаг № 351 стаў філіялам канцлагера ў Маладзечна (“Шталаг № 342”). 4 сакавіка 1942 г. ва ўрочышчы Барок былі расстраляны 3 каталіцкія ксяндзы (Мечыслаў Багаткевіч, Уладзіслаў Мачковяк, Станіслаў Пыртэк), якія ў 1999 г. былі праслаўлены Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ. Праз 4 месяцы тут жа былі расстраляны польскія байцы і 5 каталіцкіх святароў (Баляслаў Мацэеўскі, Рамуальд Дроніч, Адам Масюляніс, Антоній Скорка, Уладзіслаў Вечарэк). З 1943 г. у канцлагеры Беразвечча сярод вязняў былі італьянскія ваеннаслужачыя, накіраваныя сюды за адмову ваяваць на баку гітлераўскай Германіі. Ва ўрочышчы Барок акупанты знішчалі вязняў канцлагера, а таксама яўрэяў, якіх трымалі ў Глыбоцкім гета. Да ліпеня 1944 г. ахвярамі канцлагера Беразвечча сталі да 27 тыс. чалавек, сярод якіх ваеннапалонныя, італьянскія салдаты і мірныя жыхары. 3 ліпеня 1944 г. было вызвалена Глыбокае, разам з ім і Беразвечча. У памяць пра загінулых у гады Вялікай Айчыннай вайны ва ўрочышчы Барок устаноўлена некалькі манументаў.
З 1945 па 1955 г. на тэрыторыі былога манастыра дзейнічала турма № 2. Потым на базе турмы быў арганізаваны спецыяльны лагерны пункт №13 МУС БССР. У 1961 г. адкрыта папраўча-працоўная калонія строгага рэжыму для мужчын.
У канцы 1960-х гадоў Беразвечча ўвайшло ў склад г. Глыбокае і стала яго паўночнай часткай. З 2005 г. працуе шматпрофільнае Рэспубліканскае ўнітарнае вытворчае прадпрыемства “ИК 13-Березвечье”.
У 2004 г. 7 манахінь Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра прыехалі сюды, каб адраджаць духоўнае жыццё. У 2006/2007 г. быў узведзены храм у гонар свяціцеля Ціхана Задонскага. У 2011 г. у абіцель вярнуўся абраз святога пакутніка Панцеляймона, які ў ХХ ст. быў напісаны на Афоне і належыў Беразвецкаму жаночаму манастыру. Будаўніцтва галоўнага сабора абіцелі вялося з 2014 па 2022 г.
Матэрыял падрыхтаваны ў 2023 годзе.
