Аляксандр Міхал Сапега – полацкі ваявода, гетман польны і канцлер Вялікага княства Літоўскага (ВКЛ) – нарадзіўся ў сям’і генерала артылерыі, маці паходзіла з роду Радзівілаў. Ён вучыўся ў езуіцкім калегіуме ў Любартаве (Люблінскае ваяводства). Пасля смерці бацькі (30 мая 1738 г.) са снежня 1741 г. апекуном Аляксандра Міхала стаў родны дзядзька Ю. С. Сапега – віленскі біскуп-каад’ютар, які шмат у чым дапамог кар’ернаму росту пляменніка. З юнацтва А. М. Сапега знаходзіўся ў цэнтры палітычных падзей Рэчы Паспалітай. У 1746 г. у шаснаццацігадовым узросце быў выбраны паслом на сейм. У лістападзе 1748 г. атрымаў пешы полк аднаго з літоўскіх гетманаў і стаў абозным ВКЛ. У верасні 1750 г. ён ўжо генерал-маёр літоўскага войска, у 1750–1754 гг. – паскарбі дворны, у 1754–1775 гг. – ваявода полацкі. Пасля смерці Ю. С. Сапегі яго апекаваў другі дзядзька – літоўскі падканцлер М. А. Сапега. У 1762 г. Аляксандр Міхал быў прызначаны польным гетманам ВКЛ. Ён падтрымліваў Барскую канфедэрацыю, хаця лаяльна адносіўся да караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага і расійскіх улад. У 1775 г. пры садзейнічанні рускага пасла О. Штакельберга атрымаў тытул вялікага канцлера літоўскага. У 1791 г. выступаў супраць прыняцця новай Канстытуцыі. У 1792 г. падтрымаў Таргавіцкую канфедэрацыю і быў выбраны маршалкам канфедэратаў у ВКЛ. Ён узнагароджаны ордэнамі Белага Арла (1753), Святога Станіслава (1765), Святога Андрэя Першазваннага і Святога Аляксандра Неўскага (1776).

Апрача атрыманага ў 1740 г. Пуньскага староства, А. М. Сапега валодаў Высока-Літоўскім, Друяй, Зэльвай, Старым і Новым Быхавам, Дзярэчынам і інш. У сваю рэзідэнцыю ў мястэчка Высока-Літоўск ён запрасіў баніфратаў (браты міласэрнасці – манахі каталіцкага ордэна святога Яна Божага). Па праекце прыдворнага архітэктара Я. С. Бекера там у 1785 г. пачалі будаваць кляштар. У комплекс уваходзілі касцёл Святога Яна, шпіталь, аптэка, службовыя і гаспадарчыя памяшканні. У 1760–1770 гг. А. М. Сапега жыў часцей у Дзярэчыне. У шматлікіх залах яго палаца размяшчаліся калекцыі карцін, зброі літоўскіх гетманаў, каштоўнага посуду, ваенных трафеяў, старажытных дакументаў. У 1780-я гг. галоўнай рэзідэнцыяй Аляксандра Міхала сталі Ружаны, дзе быў адноўлены архітэктарам Я. С. Бекерам палацавы комплекс з паркам, садамі, аранжарэяй, звярынцам. Адначасова перад палацам пабудавалі парафіяльны касцёл і кляштар базыльян, а таксама капліцу, шпіталь і заезны двор. У Ружанах, дзякуючы намаганням А. М. Сапегі, дзейнічалі музычная, оперная і балетная школы, тэатр, у 1786 г. працавалі суконны, карэтны і парафінавы заводы. Шмат увагі надаваў канцлер прыватнаму кнігазбору Сапегаў, які знаходзіўся ў ружанскай бібліятэцы. Каля 1749 г. віленскі гравёр Ф. Бальцэвіч выканаў для А. М. Сапегі два экслібрысы. У 1784 г. госцем Аляксандра Міхала быў кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, якога ўразіў збор рукапісаў канцлера (адных тамоў польскай карэспандэнцыі было каля сотні). Некаторы час у Ружанах знаходзіўся вядомы гісторык і педагог К. Кагнавіцкі, які на падставе матэрыялаў бібліятэкі пачаў пісаць “Жыццё Сапегаў”. Першы том прысвечаны ўладальніку кнігазбору і быў выдадзены ў Вільні ў 1790 г.

Памёр Аляксандр Міхал Сапега 28 мая 1793 г. у сваім палацы ў Варшаве. Пахаваны ў Бярозе-Картузскай.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.