Чапскі Карл Эмерыкавіч (Кароль Ян Аляксандр), сын Эмерыка Карлавіча

Date of Birth: 27.08.1860 Станькава, в., Дзяржынскі раён, Мінская вобласць

Date of death: 30.01.1904

Quick reference: дзяржаўны дзеяч, Мінскі гарадскі галава, пад кіраўніцтвам якога было завершана будаўніцтва гарадского тэатра, пачала дзейнасць тэлефонная станцыя агульнага карыстання, быў пушчаны трамвай-конка, электрастанцыя, піваврны завод "Багемія", праводзілася добраўпарадкаванне горада

Name Options: Гутэн-Чапскі Карл Эмерыкавіч; Гутэн-Чапскі Кароль Ян Аляксандр; Чапскі Кароль Ян Аляксандр

Names in other languages: Гуттен-Чапский Карл Эмерикович (russian); Гуттен-Чапский Кароль Ян Александр (russian);

Чапскі Карл Эмерыкавіч нарадзіўся ў в. Станькава (зараз Дзяржынскі раён Мінскай вобласці). У 1882 г. скончыў Дэрптскі (Тартускі) універсітэт. Працаваў і Міністэрстве фінансаў Расійскай імперыі. У 1890 г. выбраны на пасаду Мінскага гарадскога галавы. На той момант К.Э. Чапскі быў буйным землеўладальнікам, гаспадаром прыбытковых дамоў. У час першага тэрміну (1890–1893) паказаў сябе як граматны кіраўнік і эканаміст. Самымі значнымі праектамі ў гэтыя гады сталі завяршэнне будаўніцтва будынка Мінскага гарадскога тэатра (1890) і адкрыццё трамвая-конкі (1892). Дзякуючы К. Чапскаму было створана Мінскае таварыства аматараў спорту (1892), якое выбрала яго сваім першым старшынёй. Дзейнічалі іншыя грамадскія і дабрачынныя арганізацыі.

Пры праўленні К.Э. Чапскага Губернатарскі сад (зараз парк імя М. Горкага) стаў сапраўдным культурным і спартыўным цэнтрам: на тэрыторыі сада быў пабудаваны комплекс збудаванняў, велатрэк, зімовы каток, адкрыты секцыі па лёгкай атлетыцы, барацьбе, тэнісе. У горадзе пачаліся актыўныя работы па добраўпарадкаванні і азеляненні. Значнае развіццё атрымала сістэма аховы здароўя, праводзіліся мерапрыемствы па барацьбе з халерай. Губернатар спрыяў стварэнню санітарнага камітэта і гарадскога прытулку для бяздомных. Быў пабудаваны Нізка-Базарны мост праз р. Свіслач, які зараз злучае вуліцы Нямігу і М. Багдановіча.

Гарадскі галава быў выбраны на другі тэрмін (1893–1897) і заслужана атрымаў чын калежскага асэсара. Ён з’яўляўся адным з самых багатых людзей на тэрыторыі сучаснай Беларусі, што дазваляла яму працаваць не за ўзнагароджанне, а на дабрачыннай аснове. Другі тэрмін праўлення графа запомніўся актыўным будаўніцтвам. Па прапанове К. Чапскага быў распрацаваны і зацверджаны новы генеральны план развіцця горада, уведзена абавязковая нумерацыя дамоў, адкрыта крэдытнае таварыства, якое выдавала іпатэкі на будаўніцтва і рамонт дамоў. У 1894 г. К.Э. Гутэн-Чапскі заснаваў піваварны завод «Багемія» (зараз ААТ «Аліварыя»), які выпускаў піва па нямецкай рэцэптуры. Пры яго кіраванні пачалі дзейнасць першая гарадская электрастанцыя (1895) і тэлефонная станцыя (1896). Граф шмат увагі надаваў пытанням адукацыі насельніцтва: адкрыты першае ў Мінску рамеснае вучылішча, 3-е прыходскае вучылішча. Працягвалася і санітарна-аздараўленчая работа, праведзена антыдызентэрыйная кампанія.

На трэці тэрмін (1897–1901) К.Э. Чапскага зноў выбралі на гэту пасаду. У 1899 г. адкрылася 2-я жаночая гімназія (Марыінская), якая стала адной з лепшых сярод жаночых навучальных устаноў, а ў 1900 г. – першая мінская публічная бібліятэка. Пачала працаваць бясплатная амбулаторыя. У гэты час граф захварэў на сухоты і быў вымушаны выехаць у Германію, што спыніла дзейнасць па добраўпарадкаванні Мінска. Пасля вяртання ён заснаваў у 1901 г. бясплатны прытулак для жанчын, якія пакутавалі ад хатняга насілля – «Таварыства аховы жанчын горада Мінска». Гэта стала апошняй ідэяй, якую граф паспеў рэалізаваць. Цяжкая хвароба і абвінавачанні нядобразычліўцаў у прысваенні гарадскіх сродкаў, далейшая канфіскацыя маёмасці вымусілі яго пакінуць пост і зноў адправіцца за мяжу на доўгатэрміновае лячэнне. Чапскі К.Э. памёр у 1904 г. і быў пахаваны ў радавым маёнтку Гутэн-Чапскіх Станькава.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2020 г.