Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр неўралогіі і нейрахірургіі заснаваны 25 жніўня 1924 г. як Беларускі дзяржаўны інстытут фізіятэрапіі. Асновай для яго паслужыла клініка нервовых хвароб медыцынскага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта і псіханеўралагічнага дыспансера. Першым дырэктарам стаў заснавальнік беларускай неўрапаталагічнай школы М. Б. Кроль. У 1930 г. інстытут быў аб’яднаны з артапедычнымі установамі Мінска і рэарганізаваны ў Дзяржаўны інстытут фізіятэрапіі, артапедыі і неўралогіі. Ён актыўна супрацоўнічаў з кафедрай нервовых хвароб, фізіятрыі і артапедыі Мінскага медыцынскага інстытута. Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці былі звязаны з клінічнай неўралогіяй, эпідэмічным і клешчавым энцэфалітам, гістапаталогіяй пухлін цэнтральнай нервовай сістэмы і інш.

У час Вялікай Айчыннай вайны матэрыяльная база інстытута была поўнасцю знішчана, аднак ужо ў 1946 г. ён узнавіў сваю дзейнасць пры 2-й клінічнай бальніцы Мінска. У пасляваенныя гады праводзілася праца па падрыхтоўцы кадраў, аснашчэнні апаратурай і арганізацыйна-метадычнай рабоце. Навуковыя даследаванні былі накіраваны на распрацоўку метадаў лячэння хворых з пашкоджаннямі цэнтральнай і перыферычнай нервовай сістэмы, вывучэнне механізмаў медыкаментознага сну, электрасну, уздзеянне на арганізм пчалінага яду, супрацьпаркінсанічных прэпаратаў. У 1949 г. установа артымала назву Беларускі навукова-даследчы інстытут неўралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі. Ён стаў вядучым цэнтрам СССР па вывучэнні рассеяннага склерозу, грыпозных і паразітарных пашкоджанняў нервовай сістэмы, функцыянальнага стану шчытападобнай залозы, вестыбулярнага апарату і інш. З 1976 г. з’яўляўся Галаўной установай СССР па праблемах захворванняў перыферычнай нервовай сістэмы. З 1978 г. супрацоўнікі інстытута паспяхова развівалі даследаванні па вывучэнні метадаў гіпербарычнай аксігенацыі і дазіраванай гіпабарычнай гіпаксіі пры розных захворваннях нервовай сістэмы. У 1988 г. адкрыта лабараторыя медыцынскай рэабілітацыі і фізічнай тэрапіі. У 1982 і 1984 гг. па выніках Усесаюзнага сацыялістычнага спаборніцтва сярод калектываў краіны інстытут заняў першае месца і адзначаны пераходным Чырвоным Сцягам. У 1987 і 1989 гг. узнагароджаны ганаровымі граматамі. У 2005 г. інстытут атрымаў сучасную назву. Развіццё новай клінічнай базы ў неўралагічных аддзяленнях і навуковых лабараторыях дазволіла актывізаць работу па фарміраванні ў рэспубліцы такіх напрамкаў, як эндаваскулярная, функцыянальная і стэрэатаксічная нейрахірургія. Дзякуючы намаганням калектыву інстытута ў Беларусі развіта сістэма аказання дапамогі пацыентам з мышачнай дыстаніяй, хваробай Паркінсона, міястэніяй і інш.

Цяпер РНПЦ неўралогіі і нейрахірургіі ‒ сучасны навукова-даследчы цэнтр, у якім створаны ўсе ўмовы для развіцця неўралагічнай і нейрахірургічнай навукі, інавацыйных распрацовак і новых тэхналогій дыягностыкі і лячэння. Забяспечана арганізацыйна-метадычнае і клінічнае кіраўніцтва неўралагічнай і нейрахірургічнай службай рэспублікі для вырашэння дэмаграфічна значных медыцынскіх праблем дзяржавы. У яго структуры функцыянуюць неўралагічны і нейрахірургічны навуковыя аддзелы, клінічныя аддзяленні, лабараторыя клінічнай патафізіялогіі нервовай сістэмы, аспірантура і дактарантура.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2024 г.