Сяло Барань (пазней Старая Барань) з 1518 г. належала гетману Вялікага княства Літоўскага Канстанціну Іванавічу Астрожскаму, а потым старэйшаму яго сыну, які далучыў сваю ўласнасць да замка Копысь. У 1598 г. уладальнік Копысі гетман ВКЛ Крыштоф Радзівіл заснаваў у Аршанскім павеце мястэчка Барань, куды перавёў падданых са Старой Барані. Мікалай Радзівіл праславіў Барань тым, што заснаваў тут знакамітую кульню — майстэрню па вытворчасці ядраў і куль для гармат і гакаўніц.

Як сведчыць М. Ткачоў у кнізе “Замкі і людзі”, майстроў у кульню набралі з мясцовых сялян. Кульнікаў надзялялі валокай зямлі і за гэта абавязвалі капаць балотную руду, выпальваць вугаль, варыць жалеза і адліваць ядры — “кулі”. Да нас дайшлі імёны і прозвішчы двух першых бараньскіх кульнікаў — Ходара Беляка і Панцялея Абрамовіча. Заснаванне кульнага двара ў Барані было, відавочна, звязана з тым, што радзівілаўскія замкі ў Копысі і Біржах (сучасны літоўскі Біржай) мелі вострую патрэбу ў ядрах і кулях. Знакаміты Бараньскі кульны двор праіснаваў да сярэдзіны XVIII ст.

Падчас руска-польскай вайны (1654—1667 гг.) Баранню валодаў гетман Януш Радзівіл, потым, магчыма, яго сын Багуслаў. У 1684 г. тут уладарыла дачка Багуслава Людвіка Караліна, жонка князя Нейбургскага. Пасля яе смерці мястэчка належала прынцэсам Нейбургскім. Верагодна, што на гэты час і прыпадае ўзвядзенне тут драўлянай Спаса-Праабражэнскай царквы, якая ў непарушным выглядзе прастаяла да другой паловы ХІХ ст., потым яе перабудавалі. Зараз Спаса-Праабражэнская царква знаходзіцца ў Беларускім дзяржаўным музеі народнага дойлідства і побыту, што пад Мінскам.

У другой палове ХІХ ст. у Барані налічвалася каля 300 жыхароў, было адкрыта народнае вучылішча, працавалі крухмальны завод, млын, а з 1873 г. — драцяна-цвіковы завод. У лістападзе 1917 г. тут была ўстаноўлена Савецкая ўлада. З 1924 г. мястэчка становіцца цэнтрам сельсавета Аршанскага раёна, у 1935 яно аднесена да рабочых пасёлкаў, цяпер — горад.

Апошняя вайна нанесла Барані вялікія страты. У пасляваенныя гады народная гаспадарка пачала адраджацца. Насельніцтву патрабаваліся тавары першай неабходнасці, прадметы хатняга ўжытку. Сярод прадпрыемстваў, закліканых задаволіць шырокі попыт на іх, быў і завод “Чырвоны Кастрычнік” (былы драцяна-цвіковы). Выпускаў ён у гэты час замкі, лямпы, дзвярныя завесы, а з 1949 г. — першыя на Беларусі швейныя машыны. Вытворчыя карпусы завода (цяпер — аграрна-прамысловае прадпрыемства”Лёс”) раслі, разам з імі ўздымаўся і горад. Шматпавярховыя сучасныя дамы Барані ўтвараюць цэлыя вуліцы. Тут знаходзіцца раённая бальніца, паліклініка, камбінат бытавога абслугоўвання, некалькі сярэдніх школ. На рацэ Адроў (прыток Дняпра) абсталявана зона адпачынку. Насельніцтва горада налічвае сёння каля 15 000 чалавек... Не так ужо і многа, аднак слаўнай гісторыі гэтага невялікага гарадка могуць пазайздросціць гарады і больш значныя.