Найбольш яскрава архітэктурна-мастацкія асаблівасці беларускай касцёльнай готыкі праявіліся ва ўзведзеным у XV ст. Касцёле Найсвяцейшай Тройцы ў в. Ішкалдзь (Баранавіцкі раён Брэсцкай вобласці).

Згодна з паданнем, храм пабудаваны на месцы былога язычніцкага капішча. Аднак дакладных звестак хто і калі яго ўзвёў не знойдзена. Верагодна, што закладзены ён быў у 1449 г. уладальнікам Уселюба, віцебскім старастам Мікалаем Неміровічам, сынам Яна Няміры. Афіцыйна прынятай датай будаўніцтва касцёла лічыцца 1472 г., калі правялі яго асвячэнне.

За больш чым 500-гадовую гісторыю свайго існавання храм шмат разоў рамантаваўся і перабудоўваўся, аднак амаль цалкам захаваў сваю аўтэнтычную структуру. Першапачаткова будынак складаўся з прамавугольнага ў плане асноўнага аб’ёму і выцягнутай пяціграннай апсіды, быў накрыты высокім клінападобным дахам. Сцены складзены з гладкай цэглы на вапнава-пяшчанай рошчыне ў тэхніцы балтыйскай муроўкі і ўмацаваны контрфорсамі. У XVI ст. скляпенні і апорныя слупы распісаны фрэскамі з выявамі святых, геаметрычнымі і расліннымі арнаментамі. Рукапісныя крыніцы сведчаць, што храм быў абкружаны каменнай агароджай з брамаю і земляным валам.

У другой палове XVI ст. Траецкі касцёл прыстасавалі пад кальвінскі збор, у 1641 г. вярнулі католікам. У час войнаў XVII ст. ён быў моцна пашкоджаны. Пасля падаўлення паўстання 1863 г. касцёл закрылі, затым рэканструявалі пад праваслаўную царкву (1868). У 1918 г. храм зноў вярнулі католікам. У гады савецкай улады касцёл працаваў з перапынкамі, адрэстаўраваны ў 1980-я гг.

У цяперашні час Касцёл Найсвяцейшай Тройцы дзейнічае. Ён з’яўляецца помнікам архітэктуры готыкі, унесеным у Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь і ахоўваецца дзяржавай.

Матэрыял падрыхтаваны ў 2022 г.