Жалудок – гарадскі пасёлак у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Жалудоцкага сельсавета. Знаходзіцца за 22 км на ўсход ад Шчучына, 12 км ад чыгуначнай станцыі Скрыбаўцы на лініі Масты – Ліда. Размешчаны на р. Жалудзянцы.

Упершыню Жалудок згадваецца ў 1385 г. у вялікай хроніцы крыжаносцаў “Апісанне шляхоў Літвы”. З другой паловы XV ст. вядомы як велікакняжацкае ўладанне, з 1486 г. з’яўляўся мястэчкам. У 1490 г. вялікі князь літоўскі і кароль польскі Казімір ІV Ягелончык заклаў у Жалудку касцёл і надаў яму фундуш. У XVI–XVII стст. мястэчкам валодалі розныя гаспадары: Лацкія, Сапегі, Францкевічы. У 1682 г. Казімір і Аляксандра Францкевічы заснавалі тут касцёл і кляштар кармелітаў (закрыты ў 1832 г.). У лютым 1706 г. у час Паўночнай вайны (1700–1721) у Жалудку размяшчалася галоўная штаб-кватэра шведскага караля Карла ХІІ. У XVIII ст. мястэчка перайшло ва ўласнасць Тызенгаўзаў, якія валодалі ім да першай чвэрці ХІХ ст.

Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 г. Жалудок далучаны да Расійскай імперыі. Знаходзіўся ў складзе Лідскага павета Слонімскай, з 1797 г. – Літоўскай, з 1801 г. – Гродзенскай, з 1842 г. – Віленскай губерняў. З 1830-х гг. належаў Урускім, пазней княжацкаму роду Святаполк-Чацвярцінскіх. У 1854 г. у Жалудку пабудаваны касцёл Унебаўзяцця Дзевы Марыі. У 1874 г. адкрыта народнае вучылішча. Згодна з перапісам 1897 г. у мястэчку пражывала 1860 жыхароў, дзейнічалі сінагога, малітоўны дом, 2 млыны, бровар, вінакурня, гарбарня, па нядзелях праводзіліся таргі.

Са жніўня 1915 г. Жалудок займалі германскія, з красавіка 1919 г. да ліпеня 1920 г. і з кастрычніка 1920 г. – польскія войскі. З 1 студзеня 1919 г. знаходзіўся ў БССР. У сакавіку 1921 г. згодна з Рыжскім мірным дагаворам далучаны да Польшчы як цэнтр гміны Лідскага, з 26 красавіка 1929 г. Шчучынскага паветаў Навагрудскага ваяводства. У лістападзе 1939 г. Жалудок зноў увайшоў у БССР, з 15 студзеня 1940 г. атрымаў статус гарадскога пасёлка і стаў цэнтрам раёна ў складзе Баранавіцкай вобласці. У 1940 г. тут пражывала 2436 жыхароў, дзейнічалі 2 электрастанцыі, вінакурны завод, паштова-тэлеграфная кантора, амбулаторыя, ветэрынарны пункт, радзільны дом і інш.

У час Вялікай Айчыннай вайны з 27 чэрвеня 1941 г. Жалудок быў акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія 9 мая 1942 г. расстралялі ў пасёлку 2 тыс. яўрэяў са створанага гета. У гады акупацыі на тэрыторыі раёна дзейнічалі падпольныя райкамы КП(б)Б і ЛКСМБ, партызанскія брыгады імя К. Я. Варашылава, Ленінская, партызанская група “Заходнія”. 12 ліпеня 1944 г. Жалудок вызвалілі войскі 2-га Беларускага фронту ў ходзе Беластоцкай аперацыі. Пасля вайны ў пасёлку арганізаваны калгас імя І. Сталіна, які ў 1961 г. атрымаў назву “Зара камунізму”, а з 1993 г. – “Жалудоцкі”. 20 верасня 1944 г. Жалудок уключаны ў Гродзенскую вобласць, з 17 красавіка 1962 г. увайшоў у склад Шчучынскага раёна.

У 2007 г. пасёлак атрымаў афіцыйны герб – у верхнім полі варажскага шчыта бык чорнага колеру, у ніжнім выява залатой падковы.

У Жалудку знаходзяцца магілы ахвяр фашызму, брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, загінуўшых у гады Вялікай Айчыннай вайны. Асноўнымі славутасцямі з’яўляюцца касцёл Унебаўзяцця Дзевы Марыі, палац князёў Святаполк-Чацвярцінскіх (пачатак ХХ ст.). Захаваўся помнік археалогіі – селішча на правым беразе ракі Жалудзянкі. Аб’екты ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

У цяперашні час у пасёлку працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад, дзіцячая школа мастацтваў, Дом культуры, бібліятэка, бальніца. Дзейнічаюць філіял “Жалудоцкі агракомплекс” ААТ “Агракамбінат Скідзельскі”, лясніцтва, аддзяленне паштовай сувязі і ААТ “ААБ Беларусбанк” і інш. Штогод у жніўні праходзіць фестываль кветак.

У Жалудку нарадзіліся актрыса, педагог, народная артыстка БССР В. У. Галіна (сапраўднае прозвішча Грудзінская; 1899–1980), вучоны-арнітолаг К. І. Тызенгаўз (1786–1853).

Матэрыял падрыхтаваны ў 2026 г.