Quick reference:
актрыса тэатра і кіно, народная артыстка Беларусі і СССР, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982), узнагароджана прызам Беларускага саюза тэатральных дзеячаў "Крыштальная Паўлінка" (1992), двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнамі Дружбы народаў, "Знак Пашаны", медалямі
Name Options:
Станюта Стафанія Міхайлаўна
Names in other languages:
Станюта Стефания Михайловна (russian);
4224 chars
Reference
Стэфанія Міхайлаўна Станюта, актрыса надзвычай шырокага творчага дыяпазону, доўга і высакародна служыла тэатральнай справе. У яе выкананні любая роля станавілася ўзорам высокага акцёрскага мастацтва.
Нарадзілася яна ў Мінску ў сям’і мастака. Яшчэ ў дзяцінстве прадэманстравала акцёрскі талент, музычны слых і любоў да танцаў. Творчую дзейнасць пачала ў 1919 г. у Першым таварыстве беларускай драмы і камедыі танцоўшчыцай і харысткай. З 1920 г. працавала ў Беларускім дзяржаўным тэатры. Першую ролю Хімкі сыграла ў п’есе «Ганка» У. Галубка. У 1921 г. у ліку здольнай моладзі была накіравана на вучобу ў Беларускую драматычную студыю пры Маскоўскім мастацкім акадэмічным тэатры, якую скончыла ў 1926 г. На базе гэтага выпуску ў Віцебску быў створаны Другі беларускі дзяржаўны драматычны тэатр, дзе С. Станюта працавала да 1931 г. У яе рэпертуары былі драматычныя, лірычныя, эпічныя, гумарыстычныя ролі, сярод якіх ‒ Агава («Вакханкі» Эўрыпіда), Тытанія («Сон у летнюю ноч» У. Шэкспіра), Псіхея («Эрос і Псіхея» Е. Жулаўскага), Манюня («Каля тэрасы» М. Грамыкі), Венера Кумярыцкая (народная драма «Цар Максімілян»), Паліна («Авангард» В. Катаева), Людміла Міхайлаўна («Рэйкі гудуць» У. Кіршона), Эмілія («Калі пяюць пеўні» Ю. Юр’іна), Таццяна («Разлом» Б. Лаўранёва) і інш. У 1931 г. С. Станюта была прынята ў трупу БДТ-1 (цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Я. Купалы). У час Вялікай Айчыннай вайны вяла тэатральны кружок пры шпіталі ў Томску, у складзе канцэртнай брыгады ўдзельнічала ў спектаклях у Маскве.
Пасля вызвалення Беларусі вярнулася ў Мінск і працягнула выступаць у Купалаўскім тэатры. На яго сцэне найбольш яскрава праявіўся талент С. Станюты. За гады плённай працы яна стварыла цэлую галерэю жаночых вобразаў: Глафіра («Ваўкі і авечкі» А. Астроўскага), Дуэнья («Дзень цудоўных падманаў» Р. Шэрыдана), Дыяна («Сабака на сене» Лопэ дэ Вегі), Алена («Салавей» З. Бядулі), Падушкіна («Мільён за ўсмешку» А. Сафронава), Карміліца («Рамэа і Джульета» У. Шэкспіра), Эліза («Скупы» Ж.Б. Мальера) і інш. Акцёрскай манеры С. Станюты былі ўласцівы эмацыянальнасць, выразнасць слова, жэста, мімікі, уменне карыстацца іроніяй і гратэскам. На працягу ўсяго творчага шляху яна імкнулася адлюстраваць народны характар беларусаў, іх мудрасць, актыўную жыццёвую пазіцыю, працавітасць, душэўную шчодрасць. Асабліва ярка гэта адчувалася ў вобразе Куліны Чарнушкі («Людзі на балоце» І. Мележа). У залаты фонд тэатральнага мастацтва ўвайшлі ролі Зіначкі Зёлкінай («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), Марылі («Раскіданае гняздо» Я. Купалы), Бабулі («Я, бабуля, Іліко і Іларыён» Н. Думбадзэ і Г. Лордкіпанідзэ). Тонкім псіхалагізмам вылучаліся вобразы Галіны Раманаўны («Памяць сэрца» А. Карнейчука), Міхееўны («Апошняя ахвяра» А. Астроўскага), Марыны Сяргееўны («Брама неўміручасці» К. Крапівы), Лідзіі Сямёнаўны («Таблетка пад язык» А. Макаёнка), Гізы («Гульня з кошкай» І. Эркеня). На высокім прафесійным узроўні С. Станюта сыграла ролю вытанчанай французскай арыстакраткі ў спектаклі «Гаральд і Мод» К. Хігінса і Ж.К. Кар’ера. У яе выкананні Мод прадстаўляла сабой увасабленне багацця чалавечых пачуццяў, жыццярадаснасці, любові да жыцця. Сапраўдным творчым дасягненнем актрысы з’яўляецца роля Арыны Радзівонаўны («Верачка» А. Макаёнка). Гэты вобраз адметны высокім эстэтычным густам, у ім паказаны маральнасць, духоўнасць і прыгажосць жаночага характару. Стэфанія Станюта заўсёды знаходзілася ў творчым пошуку, і асобнай старонкай яе жыцця з’яўляецца кінамастацтва. Актрыса знялася больш чым у 60 фільмах, сярод якіх ‒ «Мы ‒ хлопцы жывучыя» (1974), «Родная справа» (1979), «Атланты і карыятыды» (1980), «Чужая бацькаўшчына» (1982), «Белыя росы» (1983), «Мама, я жывы» (1985) і інш.
У 1957 г. С. Станюта ўдастоена ганаровага звання народнай артысткі БССР, у 1988 г. ‒ народнай артысткі СССР. У 1982 г. атрымала Дзяржаўную прэмію БССР, у 1992 г. ‒ прыз Беларускага саюза тэатральных дзеячаў «Крыштальная Паўлінка», у 1995 г. ‒ медаль Францыска Скарыны. Узнагароджана ордэнамі «Знак Пашаны» (1955), Дружбы народаў (1977), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1980, 1985) і інш. У 2003 г. у Мінску на доме, дзе жыла актрыса, устаноўлена мемарыяльная дошка. У 2014 г. імем С. Станюты названа вуліца ў Мінску.