Date of Birth:
01.01.1925 Шарыбаўка, в., Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць
Date of death:
22.09.2003 Мінск, г.
Quick reference:
вучоны ў галіне гісторыі культуры, член-карэспандэнт НАН Беларусі, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1990), узнагароджаны трыма ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнамі "Знак Пашаны", Айчыннай вайны І ст., медалямі
Names in other languages:
Марцелев Станислав Викторович (russian);
2932 chars
Reference
Станіслаў Віктаравіч Марцэлеў, вядомы даследчык гісторыі нацыянальнай культуры, нарадзіўся ў в. Шарыбаўка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці. У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у партызанскім руху ў Беларусі. У 1950 г. скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У.І. Леніна. Вучыўся ў Рэспубліканскай партыйнай школе пры ЦК КП(б)Б. У 1944‒1953 гг. быў рэдактарам раённых газет. З 1953 г. працаваў у апараце ЦК КПБ: спачатку інструктарам, затым загадчыкам сектара, з 1965 г. ‒ загадчыкам аддзела культуры. У 1960 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Печать Белоруссии в борьбе за осуществление решений XX съезда КПСС (1956‒1959 гг.)», у 1972 г. ‒ доктарскую дысертацыю на тэму «Печать ‒ боевое оружие Коммунистической партии Белоруссии в борьбе за социализм (1926‒1937 гг.)». У 1980 г. С.В. Марцэлеў выбраны членам-карэспандэнтам АН Беларусі. У 1967‒1980 гг. быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. З 1976 па 1994 г. працаваў дырэктарам Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы АН Беларусі. З 1994 г. быў саветнікам пры дырэкцыі, з 1997 г. ‒ галоўным навуковым супрацоўнікам гэтай установы. За гады плённай працы вучонага ў інстытуце атрымалі развіццё даследаванні гісторыка-культурнай спадчыны краіны. Дзякуючы яго намаганням у 1977 г. адкрыты музей старажытнабеларускай культуры.
Станіслаў Віктаравіч ‒ аўтар больш за 300 навуковых прац, прысвечаных гісторыі нацыянальнай культуры, развіццю партыйна-савецкага друку Беларусі, яго ролі ў жыцці народа. Сярод іх ‒ «Друк Беларусi ў барацьбе за ажыццяўленне рашэнняў XX з’езда КПСС (1956 ‒ люты 1959 гг.)» (1962), «Печать Советской Белоруссии: (исторический очерк)» (1967), «К духовному расцвету: исторический опыт развития белорусской советской культуры» (1974), «Печать Белоруссии в период развитого социализма» (1982) і інш. У даследаваннях С.В. Марцэлева раскрываецца гістарычны вопыт і заканамернасці развіцця беларускай культуры ў савецкі час, абагульнены пытанні ўзаемасувязі культур сацыялістычных краін, разглядаецца роля культуры ў развіцці савецкага грамадства. Асаблівую ўвагу ён надаваў праблемам вывучэння і захавання помнікаў гісторыі культуры, нацыянальнай культурнай спадчыны. Вучоны ‒ адзін з аўтараў і галоўны рэдактар выданняў «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» (т. 1‒7, 1984‒1988), «Гісторыя беларускага мастацтва» (т. 1‒6, 1987‒1994). Пад яго кіраўніцтвам распрацаваны навуковыя тэмы Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў «Культурная спадчына ў фарміраванні нацыянальнай свядомасці народа» (1994) і «Узаемасувязі славянскіх культур пасля Другой сусветнай вайны» (1998).
У 1990 г. С.В. Марцэлеў атрымаў Дзяржаўную прэмію БССР. У 2000 г. быў удастоены звання заслужанага дзеяча навукі Рэспублікі Беларусь. Вучоны ўзнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны» (1962), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967, 1971, 1976), Айчыннай вайны I ступені (1985), медалямі.
